Μεσογειακή αναιμία (θαλασσαιμία): Συμπτώματα, αιτίες και θεραπεία

Η μεσογειακή αναιμία ή θαλασσαιμία (γνωστή παλαιότερα ως αναιμία του Cooley) είναι μια κληρονομική μορφή βαριάς αναιμίας. Όταν κάποιος έχει μεσογειακή αναιμία δεν μπορεί να παράγει αρκετή αιμοσφαιρίνη στον μυελό των οστών, μια  πρωτεΐνη που υπάρχει στα ερυθρά αιμοσφαίρια και μεταφέρει το οξυγόνο από τους πνεύμονες στους ιστούς.

Η ασθένεια χαρακτηρίζεται όχι μόνο από μειωμένη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς, αλλά και από  υπερβολική συγκέντρωση σιδήρου σε διάφορα όργανα του σώματος, η οποία με το πέρασμα του χρόνου μπορεί να προκαλέσει βλάβες στην καρδιά, το συκώτι και στους αδένες του οργανισμού. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί αποτελεσματική θεραπεία για τη μεσογειακή αναιμία ωστόσο η γονιδιακή θεραπεία φαίνεται να αποτελεί μια υποσχόμενη μέθοδο. Η αντιμετώπιση των ασθενών περιλαμβάνει σήμερα συχνές μεταγγίσεις αίματος (1-2 το μήνα) αποσιδήρωση και ειδικά φάρμακα.

Το μέσο ερυθρό αιμοσφαίριο περιέχει 350 εκατομμύρια μόρια αιμοσφαιρίνης, καθένα από τα οποία μπορεί να μεταφέρει 4 μόρια οξυγόνου. Η σύνθεση της αιμοσφαιρίνης εξαρτάται από τα γονίδια του οργανισμού μας. Στην περίπτωση που κάποια γονίδια είναι παθολογικά, η δομή ή η ποσότητα της αιμοσφαιρίνης δεν είναι η σωστή με αποτέλεσμα η παροχή οξυγόνου προς τους ιστούς να είναι μικρότερη, μια κατάσταση που ονομάζεται αναιμία. Η μεσογειακή αναιμία αποτελεί ποσοτική βλάβη. Αφορά μειωμένη σύνθεση των σφαιρινών που αποτελούν την αιμοσφαιρίνη (ενώ αντίθετα στη δρεπανοκυτταρική αναιμία υπάρχει ποιοτική βλάβη).Οι βασικές επιπτώσεις της μεσογειακής αναιμίας είναι ωχρότητα, ατονία και προβλήματα στην ανάπτυξη του σκελετού. Τα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως μετά τον πρώτο χρόνο ζωής του παιδιού.

Το “στίγμα”

Η μεσογειακή αναιμία μεταδίδεται στο παιδί από τους γονείς οι οποίοι είναι φορείς των παθολογικών γονιδίων. Οι γονείς που είναι φορείς έχουν το λεγόμενο «στίγμα», αν και ο όρος αυτός δεν χρησιμοποιείται πλέον. Οι φορείς του στίγματος της μεσογειακής αναιμίας λέγονται σήμερα ετεροζυγώτες.

Οι ετεροζυγώτες συνήθως δεν παρουσιάζουν συμπτώματα της ασθένειας ούτε χρειάζεται να παίρνουν κάποια φάρμακα. Πάντως, στο αίμα τους υπάρχει μειωμένη συγκέντρωση σιδήρου καθώς έχουν μια γενετική ανωμαλία. Έτσι εμφανίζεται συνήθως μια ήπια αναιμία και υποχρωμία (παρατηρείται χαμηλός αιματοκρίτης, γύρω στο 30, ενώ ο αριθμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι ελαφρά αυξημένος). Μια εξέταση αίματος που ονομάζεται ηλεκτροφόρηση μπορεί εύκολα να δείξει εάν κάποιος είναι φορέας της μεσογειακής αναιμίας.

Η θαλασσαιμία είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένη με τους λαούς της Μεσογείου, τους Άραβες και τους Ασιάτες. Στην Ευρώπη, τα μεγαλύτερα ποσοστά φορέων εντοπίζονται στην Ελλάδα, την Κύπρο, τις ακτές της Τουρκίας αλλά και σε τμήματα της Ιταλίας.

Στην Κύπρο  οι φορείς της μεσογειακής αναιμίας  είναι αρκετοί και αγγίζουν το 15-20 %.

Στην Ελλάδα η συχνότητα είναι επίσης υψηλή και αγγίζει το 8% (κατά μέσο όρο) του πληθυσμού. Σε ορισμένες περιοχές φτάνει το 15% ή και περισσότερο. Το στίγμα της μεσογειακής αναιμίας, εντοπίζεται σε γεωγραφικές περιοχές που θεωρείται ότι στην αρχαιότητα ήταν συνδεδεμένες με την ενδημικότητα της ελονοσίας, δηλαδή σε υγρά κλίματα.

Ας υποθέσουμε ότι και οι δύο γονείς έχουν το στίγμα. Όταν η μητέρα παράγει ένα ωάριο, αυτό είναι είτε φυσιολογικό είτε θαλασσαιμικό. Όταν ο πατέρας παράγει σπερματοζωάρια, τα μισά είναι φυσιολογικά και τα άλλα μισά θαλασσαιμικά. Αν φυσιολογικό ωάριο συναντήσει φυσιολογικό σπερματοζωάριο, το παιδί θα είναι εντελώς φυσιολογικό (πιθανότητα 25%). Αν θαλασσαιμικό ωάριο συναντηθεί με ένα θαλασσαιμικό σπερματοζωάριο (πιθανότητα 25%) το παιδί θα φέρει τη μείζων θαλασσαιμία, δηλαδή θα εκδηλώσει τη νόσο. Άτομα με μείζονα θαλασσαιμία έχουν δύο παθολογικά γονίδια για την αιμοσφαιρίνη, ένα από κάθε γονέα. Αυτό εννοούμε όταν αναφερόμαστε στη μεσογειακή αναιμία.

Περίπου 650 Κύπριοι πάσχουν σήμερα από μεσογειακή αναιμία και κάθε χρόνο έχουμε περίπου 0-1 νέα γέννηση με τη νόσο αλλά κάποτε η ασθένεια ήταν πολύ πιο συχνή. Στη μείωση της πάθησης έχει βοηθήσει η συμβουλευτική προσέγγιση ,το υπερηχογράφημα της εγγύου,οι βιοχημικές εξετάσεις πού στέλνονται κατά την εγκυμοσύνη αλλά και ο προγεννητικός έλεγχος στο έμβρυο . Ο προγεννητικός έλεγχος είναι μια εξέταση που γίνεται στο πρώτο τρίμηνο της κύησης με βιοψία τροφοβλάστης (λήψη κυττάρων από τον πλακούντα) ή στο δεύτερο τρίμηνο με αμνιοκέντηση (λήψη κυττάρων από το αμνιακό υγρό). Εάν το έμβρυο έχει μεσογειακή αναιμία, οι γονείς ενημερώνονται και αποφασίζουν αν θα διακόψουν την εγκυμοσύνη.

Η θαλασσαιμία χωρίζεται σε κατηγορίες ανάλογα με το ποια σφαιρίνη παράγεται σε χαμηλότερες ποσότητες από τις φυσιολογικές. Η φυσιολογική αιμοσφαιρίνη αποτελείται από τέσσερις πολυπεπτιδικές αλυσίδες, δύο α και δύο β συντεταγμένες σε ένα τετραμερές. Οι πάσχοντες από θαλασσαιμία παράγουν μειωμένη είτε την α είτε την β σφαιρίνη. Στην α-θαλασσαιμία παράγεται μειωμένη ποσότητα α-σφαιρίνης, ενώ στη β-θαλασσαιμία παράγεται μειωμένη ποσότητα α-σφαιρίνης.

Πιο αναλυτικά, στην α-θαλασσαιμία εμπλέκονται 2 στενά συνδεόμενα γονίδια, το HBA1 και το HBA2 τα οποία βρίσκονται στο χρωμόσωμα 16. Υπάρχουν 4 είδη α-θαλασσαιμιών: ετερόζυγη α-Μεσογειακή αναιμία 2 (μετάλλαξη στο 1 από τα α-γονίδια), ετερόζυγη α-Μεσογειακή αναιμία 1 (μετάλλαξη σε 2 α-γονίδια), αιμοσφαιρινοπάθεια Η (μετάλλαξη στα 3 από τα 4 α-γονίδια) και ο εμβρυϊκός ύδρωπας (μετάλλαξη και στα 4 α-γονίδια) που είναι θανατηφόρος.

Η β-μεσογειακή αναιμία προκαλείται από μεταλλάξεις στο γονίδιο HBB που βρίσκεται στο χρωμόσωμα 11. Η σοβαρότητα της νόσου εξαρτάται από τη φύση της μετάλλαξης. Οι μεταλλάξεις αυτές έχουν ως συνέπεια τη μειωμένη παραγωγή β-αλυσίδων, με αποτέλεσμα η περίσσεια των α-αλυσίδων να σχηματίζει τετραμερή με σφαιρίνες δ ή γ, σχηματίζοντας αντίστοιχα τις αιμοσφαιρίνες Α2 και F. Οι β-θαλασσαιμίες είναι περισσότερο συχνές.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της μεσογειακής αναιμίας περιγράφηκαν αρχικά από τον παιδίατρο Thomas Cooley ο οποίος στη δεκαετία του 1930 μελέτησε τέσσερα παιδιά Ελληνικής και Ιταλικής καταγωγής που παρουσίαζαν τα ίδια συμπτώματα. Είχαν βαριά αναιμία, διογκωμένο σπλήνα και συκώτι, καθυστέρηση στην ανάπτυξη και χαρακτηριστική όψη στο πρόσωπο (λόγω του ίκτερου). Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται στην ηλικία των 3-4 μηνών μαζί με βαριά αναιμία. Στη συνέχεια, ανάλογα με τη θεραπεία που θα κάνει το παιδί, μπορεί να παρουσιάσει τα πιο κάτω συμπτώματα:

• Ίκτερο.

• Μεγάλο συκώτι και σπλήνα. Ο σπλήνας μπορεί να χρειασθεί να αφαιρεθεί εάν υπάρχει εκδήλωση υπερσπληνισμού.

• Χολολιθίαση.

• Χαρακτηριστικό πρόσωπο (προεξέχουν τα κόκαλα που είναι κάτω από τα μάτια(ζυγωματικά) και χάλκινο χρώμα).

• Καθυστέρηση στην ανάπτυξη.

• Ορμονικές διαταραχές όπως υποθυρεοειδισμό, διαταραχές των παραθυρεοειδών αδένων (αδένες που ρυθμίζουν το ασβέστιο του σώματος), σακχαρώδη διαβήτη, οστεοπόρωση, καθυστέρηση στην έναρξη της εφηβείας και διαταραχές της γονιμότητας.

• Βλάβη στην καρδιά που οδηγεί σε καρδιακή ανεπάρκεια.

• Απλαστικές κρίσεις μετά από λοίμωξη από τον παρβοιό Β19.

Με τους σύγχρονους τρόπους θεραπείας, τα παραπάνω συμπτώματα έχουν περιοριστεί κατά πολύ και οι ασθενείς ζουν ικανοποιητικά. Η βαρύτητα της μεσογειακής αναιμίας, όπως εκφράζεται με την ανάγκη για μεταγγίσεις, ποικίλει από ασθενή σε ασθενή και εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων όπως το είδος της μετάλλαξης, τη συνύπαρξη άλλων μεταλλάξεων και τη δυνατότητα να παράγει κάποιος εμβρυική αιμοσφαιρίνη.

Να σημειωθεί ότι μερικοί ασθενείς έχουν την ικανότητα να διατηρούν την αιμοσφαιρίνη τους σε επίπεδα επαρκή χωρίς να καταφεύγουν σε μεταγγίσεις αίματος, ωστόσο, υπάρχει συσσώρευση σιδήρου εξαιτίας εντερικής απορρόφησης. Τελικά, η οστεοπόρωση, η υπερανάπτυξη των οστών και η αρθρίτιδα είναι συχνές στους ασθενείς και εμφανίζονται παραμορφωτικές σκελετικές ανωμαλίες.

Θεραπεία και αποσιδήρωση

Όπως είπαμε, τα άτομα τα οποία έχουν το στίγμα της μεσογειακής αναιμίας (φορείς που δεν εκδηλώνουν την ασθένεια) δεν χρειάζεται να παίρνουν φάρμακα. Πρέπει να γνωρίζουν όμως ότι στο αίμα τους υπάρχει μειωμένη συγκέντρωση σιδήρου κάτι που μπορεί να προκαλεί ήπια αναιμία. Συχνή μέτρηση φερριτίνης και σιδήρου του ορού είναι αναγκαία.

Στην περίπτωση της μεσογειακής αναιμίας (εμφάνιση της νόσου), οι ασθενείς παράγουν μικρά, ευαίσθητα ερυθρά αιμοσφαίρια που καταστρέφονται εύκολα τα οποία αδυνατούν να μεταφέρουν επαρκώς το οξυγόνο. Όπως γίνεται αντιληπτό, η επιβίωση του ασθενούς σε αυτή την περίπτωση εξαρτάται απολύτως από την εξωγενή λήψη αίματος με μετάγγιση.

Οι μεταγγίσεις συνήθως ξεκινούν με τη διάγνωση της νόσου. Η θεραπεία αυτή δεν είναι εύκολη στην εφαρμογή της γιατί απαιτεί συχνές προσελεύσεις στο νοσοκομείο για 3-4 ώρες κάθε 15-20 ημέρες. Προτιμάται φρέσκο αίμα, ηλικίας κάτω των 7 ημερών γιατί έχει μεγαλύτερο χρόνο επιβίωσης και καλύτερη οξυγόνωση. Με αυτό τον τρόπο, η αιμοσφαιρίνη του ασθενούς να διατηρείται σε ικανοποιητικό επίπεδο (10 g/dl).

Παρά το ότι οι μεταγγίσεις ωφελούν τα άτομα με θαλασσαιμία, επιβαρύνουν τον οργανισμό με υπερβολική ποσότητα σιδήρου, κάτι που είναι βλαβερό για πολλά ζωτικά όργανα (καρδιά, συκώτι, ενδοκρινείς αδένες).

Η υπερφόρτωση σιδήρου ή αιμοσιδήρωση, είναι μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, η οποία μπορεί να αναπτυχθεί μετά από 10 μόλις μεταγγίσεις αίματος. Ο οργανισμός δεν διαθέτει έναν εγγενή μηχανισμό απομάκρυνσης της περίσσειας σιδήρου η οποία σπάνια προκαλεί ορατά συμπτώματα μέχρι να συμβεί κάποια σοβαρή βλάβη (παλαιότερα το συχνότερο αίτιο θανάτου όσων έπασχαν από μεσογειακή αναιμία ήταν η καρδιακή ανεπάρκεια).

Οι ασθενείς με αιμοσιδήρωση χρειάζονται θεραπεία για την απομάκρυνση του σιδήρου με χηλικούς παράγοντες. Σήμερα είναι εφικτή η πλήρης αποσιδήρωση του οργανισμού των ασθενών και αυτό τους επιτρέπει να ζήσουν μια φυσιολογική ζωή (υπάρχουν χάπια που έχουν θεαματικά αποτελέσματα).

Οι συνήθεις εξετάσεις για την αιμοσιδήρωση είναι οι εξής:

Φερριτίνη ορού. Επίπεδα φερριτίνης μεγαλύτερα από 2500 ng/ml σχετίζονται με σημαντικό κίνδυνο καρδιακής νόσου και θανάτου. Επίπεδα ίσα ή μεγαλύτερα από 1000 ng/ml σχετίζονται ενδεχομένως με βλάβες οργάνων.

Συγκέντρωση σιδήρου στο ήπαρ (LIC). Επειδή το συκώτι είναι το κύριο σημείο αποθήκευσης σιδήρου, η συγκέντρωση σιδήρου στο συκώτι (LIC) αποτελεί τυπική μέθοδο μέτρησης του συνολικού σιδήρου του οργανισμού. Είναι επίσης ένας αξιόπιστος προγνωστικός δείκτης των κινδύνων που αντιμετωπίζει ένας ασθενής λόγω της αιμοσιδήρωσης. Η LIC μετράται συνήθως με ένα δείγμα βιοψίας ήπατος αλλά και η μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι μια αποδεκτή μέθοδος.

Προσυμπτωματικός έλεγχος μέσω μαγνητικής τομογραφίας (MRI). Η μαγνητική τομογραφία έχει αποδειχθεί πως είναι ένα αποτελεσματικό και μη επεμβατικό εργαλείο για την ανίχνευση και τον ποσοτικό προσδιορισμό του σιδήρου, τόσο στην καρδιά όσο και στο συκώτι.

Γονιδιακή θεραπεία και βλαστοκύτταρα

Σήμερα, οι ελπίδες για την οριστική θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας στηρίζονται στη γονιδιακή θεραπεία. Σκοπός είναι η εισαγωγή υγιούς γονιδίου που κωδικοποιεί την σύνθεση των αλυσίδων σε επαρκή αριθμό ερυθρών αιμοσφαιρίων ώστε να συντίθεται φυσιολογική πλέον αιμοσφαιρίνη σε ικανοποιητικές ποσότητες. Το εγχείρημα είναι αρκετά δύσκολο αλλά ήδη οι επιστήμονες σημείωσαν επιτυχίες.

Σύμφωνα με δημοσίευση στην επιθεώρηση «Νature», ένας νεαρός άνδρας έχει θεραπευτεί από τη μεσογειακή αναιμία μέσω γονιδιακής θεραπείας. Οι επιστήμονες έλαβαν βλαστοκύτταρα του μυελού των οστών του ασθενούς τα οποία και υπέβαλαν σε ειδική επεξεργασία «επιδιόρθωσης» στο εργαστήριο με εισαγωγή ενός κατάλληλου γονιδίου. Στη συνέχεια τα κύτταρα επανεγχύθηκαν στον οργανισμό του. Τα αποτελέσματα της θεραπείας φάνηκαν έπειτα από μερικούς μήνες. Σήμερα, ο νεαρός άνδρας που έχει καταγωγή από το Βιετνάμ και την Ταϊλάνδη συνεχίζει να μην έχει ανάγκη για μεταγγίσεις, ενώ ζει μια φυσιολογική ζωή και εργάζεται. Οι γιατροί που διεξήγαγαν τη διαδικασία τονίζουν ότι τα θετικά αυτά αποτελέσματα πρέπει να επιβεβαιωθούν μέσα από εφαρμογή της διαδικασίας και σε άλλους ασθενείς.

Να σημειωθεί ότι για τις μέχρι σήμερα γονιδιακές θεραπείες έχουν χρησιμοποιηθεί ιοί, οι οποίοι έχουν την ικανότητα να εισάγουν στα βλαστοκύτταρα του αίματος των ασθενών τα φυσιολογικά γονίδια, τα οποία στη συνέχεια παράγουν τη φυσιολογική αιμοσφαιρίνη στην περίπτωση της μεσογειακής αναιμίας (ή διατηρούν το σχήμα των ερυθρών αιμοσφαιρίων στις περιπτώσεις της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας). Μερικοί εκ των ιών που χρησιμοποιήθηκαν αποδείχτηκε στην πορεία ότι δεν ήταν ασφαλείς για τον ασθενή, επειδή παραμένουν μόνιμα στο γονιδίωμά του και η απομάκρυνση τους ισοδυναμεί με επανεμφάνιση της νόσου. Για το λόγο αυτό για κάποια χρόνια είχε σταματήσει η χρήση τους και οι έρευνες στράφηκαν προς ασφαλέστερα μέσα μεταφοράς υγιών γονιδίων μέσα στο γονιδίωμα των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων.

Η γονιδιακή θεραπεία με βλαστοκύτταρα  στην περίπτωση της μεσογειακής αναιμίας αποτελεί μια πολλά υποσχόμενο μέθοδο θεραπείας. Πάντως, η εμπειρία της γονιδιακής θεραπείας έχει δείξει ότι όλοι οι ασθενείς δεν ανταποκρίνονται το ίδιο στη θεραπεία επειδή ο μεταφορέας του υγιούς γονιδίου δεν καταφέρνει να ενσωματωθεί στο παθολογικό γονιδίωμα.

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

Θηλασμός!! πολλαπλά τα οφέλη στις θηλάζουσες μητέρες για την προσωπική τους υγεία!!

Oτι είναι καλό για το μωρό είναι επίσης καλό για τη μητέρα. Όταν οι μητέρες ακολουθήσουν το παράδειγμά της φύσης και θηλάζουν τα μωρά τους, το όφελος και για εκείνες είναι τεράστιο!! 

1. Μειώνει τον κίνδυνο του καρκίνου του μαστού. Οι γυναίκες που θηλάζουν μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού μέχρι και 25 τοις εκατό. Η μείωση του κινδύνου του καρκίνου έρχεται σε αναλογία με την συνολική διάρκεια ζωής του θηλασμού. Δηλαδή, όσους πιο πολλούς μήνες μια μητέρα θηλάζει, τόσο μεγαλύτερα είναι τα ποσοστά μείωσης εμφάνισης του κινδύνου του καρκίνου του μαστού.
2. Μειώνει τον κίνδυνο του καρκίνου της μήτρας και του καρκίνου των ωοθηκών. Ένας από τους λόγους για την θετική επίδραση στην μη εμφάνιση του καρκίνου των ωοθηκών του θηλασμού είναι ότι τα επίπεδα οιστρογόνων είναι χαμηλότερα κατά τη διάρκεια της γαλουχίας. Όσο θηλάζει μια γυναίκα κρατά χαμηλά τα επίπεδα οιστρογόνων, έρευνες έδειξαν ότι μεγάλα διαστήματα θηλασμού μπορούν να βελτιώσουν έως και 50 τα εκατό τα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών. Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι η έβδομη πιο κοινή αιτία θανάτου από καρκίνο μεταξύ των γυναικών και αντιστοιχεί στο τέσσερα τοις εκατό όλων των καρκίνων της γυναίκας. Δεδομένου ότι είναι δύσκολο να διαγνωστεί και να θεραπευθεί και ότι συχνά έχει μια κακή πρόγνωση (με συνολικό ποσοστό πενταετούς επιβίωσης του 45 τοις εκατό περίπου), η έρευνα για τις στρατηγικές πρόληψης είναι απαραίτητη για την υγεία και την ευημερία των γυναικών σε όλο τον κόσμο!
3. Ελάττωση της οστεοπόρωσης. Μη θηλάζουσες γυναίκες έχουν τέσσερις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν οστεοπενία και στην συνέχεια  οστεοπόρωση σε σχέση με εκείνες που θηλάζουν και έχουν περισσότερες πιθανότητες να υποφέρουν από κατάγματα ισχίου στα μετεμμηνοπαυσιακά χρόνια.
4. Δημιουργεί μια απόσταση ασφάλειας μεταξυ δυο γεννήσεων. Δεδομένου ότι ο θηλασμός προκαλεί μια καθυστέρηση της ωορρηξίας,δημιουργείται μια φυσική αντισύλληψη, δημιουργώντας μια απόσταση ασφαλείας και ξεκούραση της μητέρας μεταξύ δυο κυήσεων. Το διάστημα εμφάνισης της ωορρηξίας ποικίλει ανάμεσα στις θηλάζουσες μητέρες, επηρεάζεται και από συναισθηματικούς παράγοντες και είναι από δυο έως έξι μήνες.
5. Προωθεί την συναισθηματική υγεία. Δεν είναι μόνο τα καλά του θηλασμού καλό για το σώμα της μητέρας, είναι καλό για το μυαλό της. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι μητέρες που θηλάζουν παρουσιάζουν λιγότερες μετά τον τοκετό εμφανίσεις επιλόχειας κατάθλιψης, άγχους και άλλων μορφών κατάθλιψη από ότι οι μητέρες που δεν θηλάζουν.
6. Βοηθά σημαντικά την απώλεια βάρους μετά τον τοκετό. Οι μητέρες που θηλάζουν εμφανίζουν σημαντικά μεγαλύτερη μείωση στην περιφέρεια των  ισχίων και πολύ μεγαλύτερη απώλεια λίπους από τον πρώτο κιόλας μήνα του θηλασμού, καθώς και σχεδόν διπλάσια απώλεια βάρους στο σύνολο των μηνών που θηλάζουν σε σχέση με εκείνες που δεν το κάνουν!.Οι μητέρες που θηλάζουν τείνουν να έχουν μια επιστροφή στην προ-εγκυμοσύνης κατασταση από πλευράς βάρους μέσα στους πρώτους έξι μήνες.
7. Η κρίση και οικονομική κατάσταση σήμερα, βοηθά με τον τρόπο της ίσως τόσο στην αυτονόμηση μητέρας μωρού από ένα πρόσθετο κόστος στις νέες οικογένειες. Πολλά ακόμα θα μπορούσαν να ειπωθούν, όμως σημεία πολλά από αυτά ίσως δεν χρειάζεται γιατί οι σύγχρονες μητέρες είναι σχεδόν πεισμένες για τα τεράστια οφέλη του θηλασμού πέρα από το μωρό και στην δίκη τους προσωπική υγεία!

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

Θα είμαι καλή Μητέρα;

Αυτή είναι μια ερώτηση που βασανίζει πολλές γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και που συχνά ακούγεται στις συναντήσεις προετοιμασίας για τη μητρότητα. 
Γιατί όμως η γυναίκα αμφιβάλλει για τις ικανότητες που διαθέτει να λειτουργεί σωστά σ’ αυτό που θεωρείται ο πιο φυσικός της ρόλος; 
Σίγουρα ένα μέρος της ανησυχίας της προέρχεται από τη σχεδόν απόλυτη άγνοια που η σημερινή γυναίκα δηλώνει απέναντι στον κόσμο του μωρού και ιδιαίτερα του νεογέννητου. Στην παλιά παραδοσιακή οικογένεια, όπου ο μεγάλος αριθμός παιδιών δημιουργούσε ένα ευρύ φάσμα ηλικιών και όπου κάτω από την ίδια στέγη βρίσκονταν συχνά περισσότερες από δύο γενιές, η κοπέλα είχε πάντα τη δυνατότητα να βλέπει τη μητέρα ή μια θεία της να θηλάζει και να φροντίζει ένα μικρότερο παιδί. Με τον φυσικότερο τρόπο εκμάθησης, δηλαδή την παρατήρηση και τη μίμηση, αποθήκευε εκείνα τα πολύτιμα βιώματα και, με τη σειρά της, μπορούσε να σχετίζεται με το μωρό της με άνεση και εμπιστοσύνη στη συμπεριφορά της. 
Σήμερα, αντίθετα, οι ανάγκες και οι σύνθεση της οικογένειας πολύ σπάνια προσφέρουν στο κορίτσι την ευκαιρία να βιώσει από κοντά τη σχέση με ένα μικρό παιδί και το εξω-οικογενειακό περιβάλλον δεν φροντίζει να καλύπτει αυτό το κενό. 
Έτσι, όσο πλησιάζει η ημερομηνία του τοκετού, γίνεται αντιληπτό στη γυναίκα πόσο ο κόσμος και οι ανάγκες ενός μωρού αποτελούν έναν χώρο άγνωστο, όπου καλείται να συμμετέχει υπεύθυνα και αποτελεσματικά. Ωστόσο αυτή η ανησυχία της εγκύου δεν προέρχεται μόνο από την επίγνωση της απειρίας της, αλλά βασίζεται συχνά στην ελάχιστη εμπιστοσύνη που νιώθει γενικά για τον εαυτό της και τις δυνατοτητές της. Όσον αφορά στην έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό μας και το σώμα μας, πρέπει να αναφερθούμε στην παλιά σχέση με τα γονεϊκα πρόσωπα, ιδιαίτερα με τη μητέρα. 
Όταν δε γίνονται σεβαστοί οι ρυθμοί του παιδιού στην πιο μικρή ηλικία, αλλά επιβάλλονται αυτοί που διευκολύνουν τον ενήλικα, όταν δεν του επιτρέπεται ύστερα να πειραματίζεται, να κάνει λάθη, να παίρνει πρωτοβουλίες, δεν ενθαρρύνεται στις προσπάθειές του, αντίθετα αποδοκιμάζονται οι αποτυχίες του, όταν δεν του δίνεται η δυνατότητα να νιώθει τη χαρά της ελεύθερης σωματικής έκφρασης, το παιδί λαμβάνει συνεχή μηνύματα ανεπάρκειας, που θα το ακολουθούν στην ενήλικη ζωή. 
Μια από τις συνέπειες αυτής της πορείας του χαρακτήρα είναι η κατασκευή ενός ιδανικού πρότυπου συμπεριφοράς στο οποίο ο άνθρωπος προσπαθεί να μοιάζει. Οι γυναίκες που αμφιβάλλουν για τις ικανότητες τους, ότι δηλαδή δεν μπορούν να μεγαλώσουν σωστά το μωρό τους (όπως εξάλλου και να γεννήσουν ένα γερό παιδί), νιώθουν αυτή την ανεπάρκεια διότι, λόγω των παιδικών τους βιωμάτων, αναφέρονται σε ένα ιδανικό πρότυπο μητέρας που έχουν στον νου τους: στην προσπάθεια να βρίσκονται σ’ εκείνο το ιψηλό επίπεδο, αισθάνονται συνέχεια ελλιπείς. 
Δεν μπορεί βέβαια να είναι διαφορετικά τα πράγματα: το πρότυπο είναι ιδανικό, αρα τέλειο, η γυναίκα ανθρώπινη, αρα με τα όριά της και τα ελαττώματα της, όποτε δε θα μπορεί ποτέ να συμπεριφέρεται άψογα. Αντίθετα, τα αποτελέσματα είναι ότι το παιδί θα παίρνει συνεχώς αντιφατικά μηνύματα και θα φορτώνεται το άγχος της μητέρας που αυτός ο «αγώνας» με τον εαυτό της, αναμφισβήτητα της προξενεί. 
Η καλύτερη πορεία προς μια καλή σχέση μητέρας-παιδιού είναι από τη μια η λήψη σωστών πληροφοριών γύρω από τις ανάγκες και τον ψυχικό κόσμο του βρέφους, από την άλλη η συνειδητοποίηση: όταν ένα άτομο αρχίζει να αναγνωρίζει μέσα του αυτό το «παιχνίδι» του πρότυπου και να αποδέχεται όλες τις πλευρές του χαρακτήρα του ως συνέπεια της προσωπικής του ιστορίας, θα έχει κάνει ένα μεγάλο βήμα προς μια αυθεντική επαφή με τον εαυτό του. Αυτό του επιτρέπει να σχετίζεται με τους άλλους χωρίς μάσκες, αλλά με το αληθινό του πρόσωπο. 
Η γυναίκα τότε θα σχετίζεται με το μωρό της χωρίς τη μάσκα της τέλειας μητέρας, αλλά με το πρόσωπο της αληθινής μητέρας. Έτσι, μετά τον τοκετό, θα μπορέσει να αναπτύξει μια σωστή, αυθεντική σχέση μαζί του και θα νιώθει ότι, για το παιδί, η ίδια είναι αναντικατάστατη.

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

Προγεννητική διάγνωση συνδρόμων στην εγκυμοσύνη… όσα πρέπει να ξέρω!!!

Στόχος να μην γεννιούνται παιδιά με σοβαρά γενετικά νοσήματα. Τέτοια νοσήματα είναι το σύνδρομο Down και η Μεσογειακή Αναιμία, νοσήματα που προκαλούν σοβαρά προβλήματα, τόσο στα ίδια τα άτομα που νοσούν, όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον. 

Οι κυριότερες ενδείξεις για γενετικό έλεγχο του εμβρύου με επεμβατικές μεθόδους είναι: 

• Η προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία της εγκύου, δηλαδή μεγαλύτερη των 35 ετών
• Αυξημένος κίνδυνος στο βιοχημικό ή υπερηχοτομογραφικό έλεγχο 1ου ή 2ου τριμήνου (PAPP-A, αυξημένηαυχενική διαφάνεια, A-test)
• Υπερηχογραφικές ανωμαλίες του εμβρύου
• Γονέας-φορέας χρωμοσωματικής ανακατάταξης
• Προηγούμενο παιδί ή κύηση με χρωματοσωματική ανωμαλία
• Οικογένειακό ιστορικό μονογονιδιακού νοσήματος που διαγιγνώσκεται με βιοχημική ή DNA Ανάλυση
• Οικογενειακό ιστορικό φυλοσύνδετου νοσήματος
• Κίνδυνος για βλάβες του νωτιαίου σωλήνα

Χρωμοσωματικές Ανωμαλίες 
Οφείλονται σε ανωμαλίες στον αριθμό ή στη δομή των χρωματοσωμάτων και αποτελούν τα συχνότερα γενετικά νοσήματα στον άνθρωπο. Στο εργαστήριο όλες οι ανωμαλίες που αφορούν τα χρωμοσώματα, είναι ορατές στο μικροσκόπιο και μελετώνται με τον καρυότυπο. Ένα στα 250 παιδίά που γεννιούνται έχουν κάποια χρωμοσωμική ανωμαλία με σοβαρές κλινικές συνέπειες για την υγεία. Είναι δυνατόν ένα υγιές άτομο να είναι φορέας χρωμοσωματικής αναδιάταξης και τότε υπάρχει αυξημένος κίνδυνος απόκτησης παιδιού με σοβαρή χρωμοσωματική ανωμαλία. Ένα έμβρυο όταν συγκεντρώνει περισσότερα ή λιγότερα από 46 χρωμοσώματα, είναι δυνατόν να παρουσιάσει κάποια ανωμαλία στη διάπλαση και ανωμαλία του οργανισμού του. Ένα καθολικό χαρακτηριστικό των περισσότερων χρωμοσωματικών ανωμαλιών είναι η ήπια ως βαρύτατη νοητική στέρηση. 
Απαιτείται χρωμοσωματικός έλεγχος: 

• Κατά τη διάρκεια της κύησης, όταν υπάρχουν ενδείξεις
• Όταν υπάρχουν κλινικά χαρακτηριστικά γνωστού χρωμοσωματικού συνδρόμου σε νεογέννητα ή σε παιδιά.
• Όταν ένα παιδί έχει καθυστέρηση νοητικής ή σωματικής ανάπτυξης
• Σε ζευγάρια με προβλήματα υπογονιμότητας και αποβολών

Η παρουσία ενός επιπλέον χρωμοσώματος 21 (Τρισωμία 21), κλινική εκδήλωση της οποίας είναι το σύνδρομο Down, αποτελεί τη συχνότερη χρωματοσωματική ανωμαλία στον άνθρωπο με συχνότητα 1 στα 800 νεογέννητα. Με την αύξηση της ηλικίας της εγκύου η συχνότητα της τρισωμίας 21 και άλλων τρισωμιών αυξάνεται σημαντικά. Στην ηλικία των 35 ετών ο κίνδυνος απόκτησης παιδιού με σύνδρομο Down είναι 0,26% και στην ηλικία 45 ετών ο κίνδυνος είναι 5,26%, δηλαδή 20 φορές μεγαλύτερος. 
Υπάρχουν και σπανιότερες μικρές χρωμοσωματικές ανωμαλίες που δεν φαίνονται στον καρυότυπο με μικροελλείματα και μικροδιπλασσιασμούς που ελέγχονται με μεθόδους μοριακής βιολογίας, όπως η μέθοδος MLPA (διευρυμένος προγεννητικός έλεγχος) και η array CGH (μοριακός καρυότυπος) 
Μονογονιδιακά νοσήματα 
Οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων και μελετώνται με τεχνικές της Μοριακής Βιολογίας. 
Τα συχνότερα μονογονιδιακά νοσήματα είναι: 

• Η Μεσογειακή Αναιμία (α, β, δβ)
• Η Κυστική Ίνωση (CF)
• Μη-Συνδρομική Νευροαισθητήρια Προομιλητική Βαρηκοΐα
• Νωτιαία Μυική Ατροφία (SMA)

Τα παραπάνω νοσήματα κληρονομούνται με τον αυτοσωμικό υπολειπόμενο χαρακτήρα και εμφανίζονται όταν και οι δύο γονείς είναι φορείς της μεταλλαγής. Στην περίπτωση αυτή έχουν 25% πιθανότητα να αποκτήσουν παιδί με νόσο. 
Άλλα κληρονομούνται όταν ο ένας γονέας πάσχει, όπου υπάρχει 50% πιθανότητα απόκτησης πάσχοντος παιδιού. 
Υπάρχουν όμως και μονογονιδιακά νοσήματα που εμφανίζονται de novo, χωρίς οι γονείς να είναι φορείς όπως οι σκελετικές δυσπλασίες, η νοητική στέρηση και οι δυσμορφίες όπως τα σύνδρομα εύθραστου Χ και τα κρανιοπροσωπικά σύνδρομα. 
Τέλος μπορεί να χρειαστεί έλεγχος για επίκτητες λοιμώξεις όπως: 
κυτταρομεγαλοιός (CMV) 

• Ιός epstein-barr (EBV)
• Τοξόπλασμα Gondii
• ηπατίτιδα B και C
• χλαμύδια
• Ιός των θηλωμάτων (HPV)
• Ερπητοϊός HSV1και HSV2

Η Προγεννητική Διάγνωση γίνεται ως εξής: 

• Με τη λήψη χοριονικών λαχνών (CVS) την 11η-12η εβδομάδα κύησης
• Με αμνιοπαρακέντηση την 17η-20η εβδομάδα της κύησης
• Με λήψη εμβρυικού αίματος με ομφαλοκέντηση κατά την 20Η εβδομάδα

Τα αποτελέσματα για τις χρωμοσωματικές ανωμαλίες βγαίνουν με τη μοριακή μέθοδο QF-RCR σε 1-3 ημέρες που αποκλείει τα συχνότερα χρωμοσωματικά νοσήματα με σιγουριά της τάξεως 99%. Σε 15-17 ημέρες βγαίνει το τελικό αποτέλεσμα του καρυότυπου του εμβρύου που αποκλείει όλες τις χρωματοσωματικές ανωμαλίες. 

Για τα μονογονιδιακά νοσήματα τα αποτελέσματα δίνονται σε 2-4 ημέρες. 
Τα τελευταία χρόνια γίνονται μεγάλες προσπάθειες προκειμένου τα γενετικά νοσήματα να ελέγχονται σεκύτταρα ή στο DNA του εμβρύου που απομονώνονται από το αίμα της εγκύου..

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

Τοξόπλασμα και εγκυμοσύνη!!!

Το τοξόπλασμα είναι ένα πρωτόζωο που δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση στο μυϊκό ιστό, στο εντερικό επιθήλιο και στο νευρικό ιστό.

Είναι το μοναδικό πρωτόζωο στη φύση που μπορεί να προσβάλλει οποιοδήποτε εμπύρηνο κύτταρο. Μέσα στο κύτταρο, το πρωτόζωο συνήθως ζει στο κυτταρόπλασμα, ενώ σπάνια είναι δυνατόν να προσβάλλει και τον πυρήνα των κυττάρων. Το τοξόπλασμα εμφανίζει τρεις μολυσματικές μορφές και κύριος (τελικός) ξενιστής του είναι η γάτα.

Μέσω των μολυσμένων τροφίμων και του μολυσμένου περιβάλλοντος (όχι άμεσα από τη γάτα) μπορεί να προσβάλλει τον άνθρωπο και άλλα ζώα (πουλιά, τρωκτικά, χοίρους, πρόβατα κ.ά.).

Η γάτα μολύνεται όταν καταναλώσει μολυσμένο κρέας ή μολυσμένα τρωκτικά,πτηνά κ.ά.

Ο άνθρωπος μολύνεται με την κατάποση ωοκύστεων του παρασίτου από το περιβάλλον (όχι από τα μολυσμένα κόπρανα της γάτας) ή όταν φάει μη καλά ψημένο χοιρινό, βοδίνό κ.ά. κρέατα που περιέχουν τοξοπλασμικές κύστες. Συνεπώς, κύρια πηγή μετάδοσης στον άνθρωπο στις ανεπτυγμένες χώρες είναι το κρέας από μολυσμένα ζώα, καθώς και τα φρούτα και τα λαχανικά που τρώγονται ωμά ή μη καλά πλυμένα.

Η γάτα πάντως και ορισμένα άλλα αιλουροειδή είναι τα μόνα ζώα στο εντερικό σύστημα των οποίων το παράσιτο ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής του, με αποτέλεσμα την αποβολή των άωρων ωοκύστεών του με τα κόπρανα για διάστημα 10-20 ημερών (οι άωρες ωοκύστεις ωριμάζουν και μπορούν να μολύνουν τα ζώα και τον άνθρωπο, μετά την παραμονή τους στο εξωτερικό περιβάλλον για 2-4 ημέρες).

Δεν υπάρχει απευθείας μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, εκτός από την ενδομήτρια μετάδοση.

Η περίοδος επώασης του παρασίτου είναι 5-23 ημέρες μετά την κατάποση της ώριμης ωοκύστης ή μετά την κατάποση της τοξοπλασμικής κύστης. Οι κύστεις στους ιστούς των κρεάτων παραμένουν μολυσματικές όσο χρονικό διάστημα το κρέας παραμένει άψητο.

Η επίκτητη τοξοπλάσμωση διακρίνεται σε οξεία, χρόνια και ασυμπτωματική. Η οξεία θυμίζει ιογενή λοίμωξη εμφανίζοντας τα ακόλουθα συμπτώματα: διόγκωση λεμφαδένων, πυρετό, πόνο στις αρθρώσεις και τους μυς κ.ά. Συνήθως, τα συμπτώματα υποχωρούν και η νόσος καθίσταται χρόνια. Σε αυτή την περίπτωση η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα από το νευρικό σύστημα και τα μάτια.

Η ευαισθησία είναι γενική, αλλά ανοσία αναπτύσσεται γρήγορα και οι περισσότερες λοιμώξεις είναι ασυμπτωματικές.

Εάν μια γυναίκα μολυνθεί από το τοξόπλασμα κατά τη διάρκεια τού 1ου τριμήνου της εγκυμοσύνης της, πολλές φορές οδηγείται σε μόλυνση και το έμβρυο. Προσβολή του εμβρύου, σε συνδυασμό με ελλειπή θεραπευτική αντιμετώπιση μπορεί να είναι μοιραία (αυτόματη αποβολή, ενδομήτριος θάνατος) ή να οδηγήσει στη γέννηση βρέφους με σοβαρές ανωμαλίες στο νευρικό σύστημα και τα σπλάγχνα του. Παλιά μόλυνση της μητέρας είναι δυνατόν να οδηγήσει σε μόλυνση του εμβρύου μόνο σε περιπτώσεις αναζωπύρωσης της νόσου, όπως σε περιπτώσεις ανοσοκαταστολής της εγκύου(πχ λόγω χημειοθεραπείας).

Η συχνότητα προσβολής του εμβρύου σχετίζεται με το στάδιο της κύησης κατά τη νόσηση της μητέρας. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την πρόοδο της κύησης (15% για το πρώτο, 30% για το δεύτερο και 60% για το τρίτο τρίμηνο). Εντούτοις, η βαρύτητα της λοίμωξης του εμβρύου είναι αντιστρόφως ανάλογη με το χρόνο προσβολής. Επειδή η οξεία λοίμωξη από τοξόπλασμα είναι στο 90% των περιπτώσεων υποκλινική πρέπει να γίνεται έλεγχος στην έγκυο.

Λοίμωξη σε ανοσοκατεσταλμένες

Η τοξοπλάσμωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν μολύνει ανοσοκατεσταλμένα άτομα. Σε ασθενείς, π.χ. με AIDS, η ασθένεια εμφανίζεται ως διάχυτη νόσος, με βαριά κλινική εικόνα που συνήθως αφορά το νευρικό σύστημα και συχνά καταλήγει σε θάνατο. Τέτοια άτομα βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο νόσησης από επανενεργοποίηση της λοίμωξης.

Διάγνωση

Για τη διάγνωση λαμβάνονται βιολογικά υγρά και βιοψία ιστών, όπου ανιχνεύεται το πρωτόζωο. Σήμερα, είναι διαδεδομένη και η ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων με ορολογικές μεθόδους. Σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς ανιχνεύονται αντιγόνα και γενετικό υλικό του παρασίτου.

Σύνδρομο μονοπυρήνωσης

Συχνά εμφάνιση ηωσινοφιλίας

Ορολογική διάγνωση: Toxo-test, έμμεσος ανοσοφθορισμός

Παρουσία ειδικών IgM αντισωμάτων με ανοσοφθορισμό

Αύξηση του τίτλου των αντισωμάτων

Πρόληψη

 Η συγγενής τοξοπλάσμωση εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό επακόλουθο μόλυνσης της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η οποία πρακτικά μπορεί σχεδόν πάντα να προληφθεί. Η ευαισθητοποίηση των ιατρών για τη σωστή εκπαίδευση της μητέρας, που δεν έχει έρθει σε επαφή με το τοξόπλασμα πριν μείνει έγκυος, ως προς τη συστηματική και αυστηρή τήρηση των μέτρων πρόληψης της επίκτητης λοίμωξης και η έγκαιρη και σωστή διάγνωση και θεραπεία της νόσου στην έγκυο, αποτελούν τα κύρια μέτρα πρόληψης της συγγενούς τοξοπλάσμωσης. Η γενική οδηγία είναι να γίνεται ορολογικός έλεγχος όλων των εγκύων κατά την πρώτη επίσκεψη στον μαιευτήρα.

Γενικά μέτρα πρόληψης είναι:

-αποφυγή κατανάλωσης ατελώς μαγειρεμένων κρεάτων

-σωστή διατροφή των γάτων και προσεκτική απομάκρυνση των κοπράνων τους

-καλό πλύσιμο των χεριών μετά από επαφή με ωμό κρέας ή επαφή με χώμα που περιέχει πιθανώς κόπρανα γάτας

-προφύλαξη των μικρών παιδιών από επαφή με άμμο που πιθανόν να περιέχει κύστεις τοξοπλάσματος.

Θεραπεία

Θεραπεία χορηγείται εφόσον εμφανιστούν οξεία συμπτώματα ή υπάρξει προσβολή των σπλάγχνων. Η θεραπεία της οξείας πρωτοπαθούς τοξοπλάσμωσης της εγκυμοσύνης ελαττώνει σημαντικά τον κίνδυνο προσβολής του νεογνού. Η σωστή θεραπεία όταν χορηγηθεί έγκαιρα στην έγκυο μητέρα, φαίνεται ότι προλαμβάνει τη μετάδοση της νόσου στο έμβρυο στο 60% των περιπτώσεων, δεν τροποποιεί όμως τη λοίμωξη στο έμβρυο, όταν αυτό έχει ήδη μολυνθεί.

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

  

Πλακούντας: Πώς λειτουργεί, τι είναι φυσιολογικό;

Ο πλακούντας διαδραματίζει καίριο ρόλο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. 
Εάν είστε έγκυος, ίσως να αναρωτιέστε τι κάνει ο πλακούντας και ποιοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την λειτουργιά του. Απαντήσεις σε όλα σχετικά μ αυτό προσωρινό αλλά άκρος σημαντικό όργανο του εμβρύου. 

Τι κάνει ο πλακούντας; 
Ο πλακούντας είναι μια δομή-οργανο που αναπτύσσεται στη μήτρα σας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο πλακούντας παρέχει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη του μωρού σας και να απομακρύνει τα προϊόντα αποβλήτων από το αίμα του μωρού σας. Συνδέεται με το τοίχωμα της μήτρας σας,με μια πολύ μεγάλη επιφάνεια και με τον ομφάλιο λώρο με το μωρό σας. Στις περισσότερες εγκυμοσύνες, ο πλακούντας βρίσκεται στην κορυφή ή στην πλευρά της μήτρας. 

Τι επηρεάζει την υγεία πλακούντα; 
Διάφοροι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του πλακούντα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, κάποιες αλλάζοντας την λειτουργιά του και κάποιες όχι.Για παράδειγμα: 

• Την ηλικία της μητέρας. Ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα είναι πιο κοινά σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40.
• Η πρόωρη ρήξη των μεμβρανών. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το μωρό σας είναι περιτριγυρισμένο από μια μεμβράνη που λέγεται αμνιακός σάκος και περικλείει το αμνιακό υγρό. Αν για κάποιο λόγο, υπάρξει ρήξη των υμένων και διαρροή υγρού από τον σάκο, ο κίνδυνος ορισμένων προβλημάτων του πλακούντα αυξάνει, όπως η πιθανότητα φλεγμονής .
• Η υψηλή αρτηριακή πίεση. Η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να επηρεάσει τόσο τη δομή όσο και την λειτουργία πλακούντα σας.
• Η πολύδυμη κύηση. Εάν είστε έγκυος με περισσότερα από ένα μωρό, ίσως να βρίσκεστε σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων προβλημάτων στον πλακούντα.
• Πήξης του αίματος διαταραχές. Κάθε κατάσταση η οποία μειώνει την ικανότητα του αίματος να πήξει ή αυξάνει την πιθανότητα της πήξης αυξάνει επίσης τον κίνδυνο για  ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα.
• Προηγούμενη μήτρας χειρουργική επέμβαση. Εάν είχατε μια προηγούμενη εγχείρηση μήτρα σας, όπως μια καισαρική τομή, είστε σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων προβλημάτων στον πλακούντα.
• Προηγούμενη προβλήματα στον πλακούντα. Εάν είχατε ένα πρόβλημα πλακούντα κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης εγκυμοσύνης, ίσως να βρίσκεστε σε αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν ξανά.
• Η κατάχρηση ουσιών. Ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα είναι πιο κοινα σε γυναίκες που καπνίζουν ή χρησιμοποιούν παράνομα ναρκωτικά, όπως η κοκαΐνη, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
• Κοιλιακό τραύμα. Τραύμα στην κοιλιά σας - όπως από μια πτώση ή άλλου είδους πλήγμα στην κοιλιακή χώρα - αυξάνει τον κίνδυνο ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα.

Ποια είναι τα πιο κοινά προβλήματα στον πλακούντα; 

1. Αποκόλληση του πλακούντα
2. Πρόδρομος πλακούντας

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, τα πιο κοινά προβλήματα στον πλακούντα περιλαμβάνουν αποκόλληση του πλακούντα, προδρομικό πλακούντα και του πλακούντα accreta. Κάθε μία από αυτές τις συνθήκες μπορεί να προκαλέσει δυνητικά βαριά κολπική αιμορραγία. Μετά τον τοκετό, διατήρησε πλακούντα μερικές φορές είναι μια ανησυχία. 

Αποκόλληση του πλακούντα. Εάν αποκολληθεί ο πλακούντας  και αποσπασθεί τμήμα του η ολικά από το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας πριν από τον τοκετό - είτε εν μέρει ή πλήρως - είναι γνωστή ως αποκόλληση του πλακούντα. Αποκόλληση του πλακούντα μπορεί να προκαλέσει διαφορετικούς βαθμούς  κολπικής αιμορραγίας και να στερήσουν από το μωρό το οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες, είτε ακαριαία σε μια εκτεταμένη αποκόλληση, είτε σταδιακά σε μιας μικρότερης έκτασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένας επείγον τοκετός μπορεί να είναι απολύτως απαραίτητος! 

Προδρομικός πλακούντας. Αυτή η κατάσταση παρουσιάζεται όταν ο πλακούντας μερικώς ή ολικά καλύπτει τον τράχηλο και την έξοδο του εμβρύου από τη μήτρα. Προδρομικός πλακούντας μπορεί να προκαλέσει σοβαρή κολπική αιμορραγία πριν ή κατά τον τοκετό. Σχεδόν απαραίτητοι στην περίπτωση του επιπωματικού πλακούντα η καισαρική τομή! 

Στιφρός πλακούντας. Αυτή η κατάσταση εμφανίζεται όταν τα αιμοφόρα αγγεία του πλακούντα αυξηθούν και εισχωρούν πάρα πολύ βαθιά μέσα στο τοίχωμα της μήτρας. Η εμφάνιση στιφρού πλακούντα μπορεί να προκαλέσει κολπική αιμορραγία κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου της κύησης και σοβαρή απώλεια αίματος μετά τον τοκετό. Στην αντιμετώπιση μπορεί να απαιτηθεί η καισαρική τομή, η σε ανεξέλεγκτη αιμορραγία, η θεραπεία να απαιτήσει χειρουργική αφαίρεση της μήτρας (κοιλιακή υστερεκτομή). 

Στέρεη πρόσφυση πλακούντα. Εάν ο πλακούντας δεν αποκολληθεί εντός 30 έως 60 λεπτά μετά τον τοκετό, είναι γνωστή ως στέρεη πρόσφυση πλακούντα. Τέτοιος πλακούντας  μπορεί να συμβεί επειδή ο πλακούντας γίνεται παγιδευμένος πίσω από ένα εν μέρει κλειστό τράχηλο ή επειδή ο πλακούντας βρίσκεται ακόμα πάνω στο τοίχωμα της μήτρας - είτε χαλαρά (προσκολλημένος πλακούντας) ή βαθιά (στιφρού πλακούντα). Εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία, μια διατήρηση υπολειμμάτων πλακούντα μέσα στη μήτρα μετά τον τοκετό, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη ή απειλητική για τη ζωή απώλεια αίματος στη μητέρα. 

Ποια είναι τα σημεία ή συμπτώματα που μπορεί να οδηγήσουν σε  προβλήματα του πλακούντα; 
Συμβουλευτείτε το γιατρό σας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αν παρατηρήσετε: 

• Κολπική αιμορραγία
• Κοιλιακό άλγος
• Σοβαρή πόνος στην πλάτη
• Ταχείες και πολύ έντονες  συσπάσεις της μήτρας

Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω τον κίνδυνο  εμφάνισης προβλημάτων στον πλακούντα μου; 
Τα περισσότερα προβλήματα του πλακούντα δυστυχώς  δεν μπορούν να εμποδίσετε την εμφάνιση τους. Ωστόσο, μπορείτε να πάρετε κάποια μέτρα για να έχετε όσο εξαρτάται από το χέρι σας, μια υγιή εγκυμοσύνη. Για παράδειγμα: 

• Να επισκέπτεστε τον γιατρό σας τακτικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης σας
• Διαχειριστείτε όσο είναι δυνατόν σημαντικά προβλήματα υγειάς, όπως σακχαρώδη διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξημένο σωματικό βάρος.
• Μην καπνίζετε και μην χρησιμοποιείτε παράνομες ναρκωτικές ουσίες.
• Μην ακολουθήσει μια εκλεκτική καισαρική τομή, η καισαρική τομή και ειδικά η επαναλαμβανόμενη αυξάνει την πιθανότητα, παθολογίας του πλακούντα όπως στιφρός πλακούντας, επιχείλιος η επιπωματικός πλακούντας και άλλα!

Αν είχατε ένα πρόβλημα με τον πλακούντα κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης εγκυμοσύνης και σχεδιάζετε μια νέα εγκυμοσύνη, μιλήστε με το γιατρό σας σχετικά με τους τρόπους για να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης της κατάστασης και πάλι. Να περιμένετε από  τον γιατρό σας να παρακολουθεί προσεκτικά την κατάστασή σας σε όλη την εγκυμοσύνη. 

Πώς είναι η υστεροτοκία, αφαίρεση του πλακούντα; 
Αν γεννήσετε το μωρό σας κολπικά, θα αφαιρεθεί  επίσης ο  πλακούντας κολπικά - κατά τη διάρκεια αυτού που είναι γνωστό ως το τρίτο στάδιο του τοκετού η υστεροτοκία Μετά τον τοκετό, θα συνεχίσετε να έχετε ήπιες συσπάσεις. Ο γιατρός σας μπορεί να κάνει  μασάζ στο κάτω  κάτω μέρος της κοιλιάς σας για να ενθαρρύνει τη μήτρα σας να συσπασθεί και να αποβάλει τον πλακούντα. 

Μπορεί να σας ζητηθεί να πιέσετε για μια ακόμη φορά να αφαιρεθεί  ο  πλακούντας, που  συνήθως ακολουθείτε με ένα μικρό ξέσπασμα του αίματος, γνωστό σαν βιολογική απολίνωση, που φράζονται τα περισσότερα αγγεία που είχαν επικοινωνία μεταξύ τοιχώματος μήτρας και πλακούντα. Ο πλακούντας είναι συνήθως αποκολλάται σε περίπου πέντε λεπτά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να πάρει έως και 30 λεπτά. Αν έχετε μια καισαρική τομή, ο γιατρός σας θα αφαιρέσει τον πλακούντα από τη μήτρα σας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. 

Ο γιατρός σας θα εξετάσει τον πλακούντα για να βεβαιωθεί ότι είναι άθικτος και ολόκληρος. Τυχόν απομένοντα υπολείμματα πρέπει να αφαιρεθούν από τη μήτρα για την πρόληψη μιας  αιμορραγίας και μιας  μόλυνσης. Αν σας ενδιαφέρει, ζητήστε να δείτε τον πλακούντα. Σε μερικούς πολιτισμούς, οι οικογένειες θάβουν τον πλακούντα σε ειδικό χώρο, όπως οι αυλές τους, υπάρχουν και άλλα έθιμα σε σχέση με τον πλακούντα περίεργα η όχι ανάλογα με τον πολιτισμό! 

Εάν έχετε ερωτήσεις σχετικά με τις πλακούντα ή τα προβλήματα του κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μιλήστε με το γιατρό σας. Αυτός μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα τον ρόλο του πλακούντα! 

Λοιμώξεις-κίνδυνοι στην εγκυμοσύνη… τι κάνουμε;

Ανεμοβλογιά 
Πώς επηρεάζεται το έμβρυο από την Ανεμοβλογιά 
Εξαρτάται από την ηλικία κύησης: 

• Ανεμοβλογιά στο 1ο τρίμηνο προκαλεί ανωμαλίες σε ποσοστό 0.5-1 τοις εκατό
• Ανεμοβλογιά μεταξύ 13-20 εβδομάδων κύησης προκαλεί ανωμαλίες σε ποσοστό 2%
• Εαν η Ανεμοβλογιά προκύψει ανάμεσα σε 5μέρες προ- 1 με 2 ημέρες μετά τον τοκετό, υπάρχει πιθανότητα το νεογνό να εμφανίσει Ανεμοβλογιά σε ποσοστό 20-25%, γνωστή και ως συγγενή Ανεμοβλογιά
• Εαν η Ανεμοβλογιά εμφανιστεί 6-12 ημέρες προ τοκετού, υπάρχει μια μικρή πιθανότητα να εμφανίσει συγγενή Ανεμοβλογιά. Σε αυτήν την περίπτωση το νεογνό έχει κάποια από τα δικά σας αντισώματα, οπότε η Ανεμοβλογιά θα είναι ήπιας μορφής.
• ‘Ερπητας ζωστήρας κατά την διάρκεια της κύησης μπορεί να προκαλεί δυσφορία στη μητέρα, παρόλα αυτά δεν αποτελεί κίνδυνο για το νεογνό.
• Πιθανές ανωμαλίες από Ανεμοβλογιά είναι ουλές, προβλήματα όρασης, καθυστέρηση ανάπτυξης, μικροκεφαλία, διαταραχές ανάπτυξης και πνευματική καθυστέρηση.

Πώς να προστατέψετε το μωρό σας από Ανεμοβλογιά 

• Εάν έχετε νοσήσει από Ανεμοβλογιά στο παρελθόν, δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα. ‘Εχετε αντισώματα που προστατεύουν εσάς και το μωρό σας.
• Εάν ΔΕΝ έχετε περάσει Ανεμοβλογιά στο παρελθόν, και έρθετε σε επαφή με κάποιο άτομο που νοσεί από Ανεμοβλογιά, θα πρέπει να πάρετε ανοσοσφαιρίνη ZIG, η οποία πρέπει να χορηγείται έως και 4 ημέρες μετά την επαφή. Η ανοσοσφαιρίνη αυτή δεν χρειάζεται εαν έχετε ήδη αντισώματα.
• Για να κάνετε το εμβόλιο της Ανεμοβλογιάς θα πρέπει να μην είστε έγκυος. Απαγορεύεται να μείνετε έγκυος μέχρι και 3 μήνες μετά το εμβόλιο.

Κυτταρομεγαλοιός 
Πώς επηρρεάζει ο κυτταρομεγαλοιός το έμβρυο 
Συνήθως μια υγιής έγκυος γυναίκα δεν διατρέχει μεγάλο κίνδυνο απο κυτταρομεγαλοιό. Στην παραγματικότητα η συχνότητα πρωτοπαθούς προσβολής στην εγκυμοσύνη στις ΗΠΑ είναι μεταξύ 0.4% - 0.7%. Οι έγκυες γυναίκες που προσβάλλονται σπάνια εμφανίζουν συμπτώματα- είναι πιο πιθανό το έμβρυο να εμφανίσει προβλήματα, παρά η έγκυος γυναίκα. 
Ο κυτταρομεγαλοιός είναι η πιό συχνή συγγενής λοίμωξη στη Μεγ. Βρεττανία. Η πιθανότητα μετάδοσης στο έμβρυο είναι 40%. Από αυτά τα 40% των εμβρύων που προσβάλλονται, μόνο το 10 % εμφανίζουν συμπτώματα συγγενούς λοίμωξης. 
Στις γυναίκες που προσεβλήθησαν απο κυτταρομεγαλοιό τουλάχιστον 6 μήνες πριν συλλάβουν, η πιθανότητα το έμβρυο να προσβληθεί είναι μόνο 1%- και αυτά τα νεογνά συνήθως δεν εμφανίζουν προβλήματα. 
Πιθανά προβλήματα που μπορεί να παρουσιαστούν στα νεογνά είναι: 

• Ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία
• 80-90% των νεογνών που προσβάλλονται εμφανίζουν συμπτώματα τα πρώτα χρόνια της ζωής τους που έχουν να κάνουν με διαταραχές ακοής και όρασης, και διαφόρου βαθμού διανοητική υστέρηση
• 5-10% των νεογνών δεν θα παρουσιάζουν συμπτώματα κατά τη γέννηση, αλλά θα εμφανίσουν στη συνέχεια διαφόρου βαθμού διαταραχές ακοής, πνευματικής ανάπτυξης και συντονισμού κινήσεων.

Οταν ο κυτταρομεγαλοιός μεταδίδεται κατά τον τοκετό από την επαφή του νεογνού με τις κολπικές εκκρίσεις, ή αργότερα, με τον θηλασμό, ελάχιστα συμπτώματα παρουσιάζονται- ή συνήθως δεν παρουσιάζονται καθόλου. 
Πώς μεταδίδεται ο κυτταρομεγαλοιός 
Η μετάδοση γίνεται από άτομο σε άτομο και δεν συσχετίζεται με κατανάλωση τροφής, νερού ή ζωικών τροφών. Ο κυτταρομεγαλοιός δεν είναι πολύ μεταδοτικός και δεν μεταδίδεται εύκολα μέσα στο σπίτι, ή στον παιδικό σταθμό. Η μετάδοση γίνεται μέσω επαφής με σάλιο, ούρα, γάλα από το στήθος και άλλα σωματικά υγρά. 
Πώς γίνεται η διάγνωση 
Οι περισσότερες λοιμώξεις απο κυτταρομεγαλοιό δεν διαγιγνώσκονται εύκολα, γιατί ο ιός δεν προκαλεί πολλά συμπτώματα. Παρόλα αυτά τα άτομα που έχουν νοσήσει από τον ιό φέρουν αντισώματα στο αίμα τους που παραμένουν για πάντα. 
Μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να τα διαγνώσει. 
Ποια είναι η θεραπεία για τον κυτταρομεγαλοιό 
Δυστυχώς δεν μπορεί να προληφθεί λοίμωξη κατά τη διάρκεια της κύησης. Συστήνεται καλή υγειινή χεριών, η οποία συνήθως είναι αρκετή. 




Τοξοπλάσμωση 
Τι είναι η τοξοπλάσμωση 
Το toxoplasma gondii είναι παράσιτο που μεταδίδεται με την κατανάλωση κρέατος ή έκθεση και επαφή με κόπρανα από γάτες πουυ νοσούν. Οσο αργότερα στην εγκυμοσύνη εμφανιστεί η λοίμωξη, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να προσβληθεί το έμβρυο. 
Τι προκαλεί η τοξοπλάσμωση στο έμβρυο 
Καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης και διαταραχές ανάπτυξης σε διάφορα συστήματα, όπως κεντρικό νευρικό σύστημα, οφθαλμοί, ήπαρ, σπλήνα και πήξη αίματος. 
Οταν προσβληθεί η μητέρα μεταξύ 10-24 εβδομάδες κύησης, η πιθανότητα το έμβρυο να εμφανίσει προβλήματα είναι 5-6%. Τέτοια είναι: προωρότητα, χαμηλό βάρος γέννησης, πυρετός, ίκτερος, διαταραχές όρασης, διανοητική καθυστέρηση, ανωμαλίες σχήματος κεφαλής, σπασμούς και επασβεστώσεις κρανίου. 
Στο 3ο τρίμηνο το έμβρυο έχει αυξημένο κίνδυνο να προσβληθεί, αλλά ο κίνδυνος ανωμαλιών είναι ελαττωμένος καθότι τα όργανα του εμβρύου έχουν ήδη αναπτυχθεί. 
Πώς να προστατέψετε το μωρό σας από τοξοπλάσμωση 

• Αποφύγετε την επαφή με περιττώματα από γάτες- κάποιος άλλος θα μπορούσε να καθαρίζει το δοχείο εάν έχετε γάτα.
• Μείνετε μακρυά από γάτες γενικά.
• Μην δίνετε ωμό κρέας στη γάτα σας.
• Πλένετε σχολαστικά τα χέρια σας κατόπιν επαφής με γάτες ή ωμό κρέας.
• Οταν τρώτε έξω, να παραγγέλνετε κρέας καλά ψημένο.
• Σωστή υγιεινή προστατεύει από μετάδοση τοξοπλάσμωσης.

Ποιά είναι η θεραπεία της τοξοπλάσμωσης 
Αντιβιοτικά (σπιραμυκίνη) 
HIV ( AIDS ) 
Ποιος είναι ο κίνδυνος μετάδοσης HIV στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης; 
Εάν η μητέρα είναι φορέας, ο κίνδυνος μετάδοσης στο έμβρυο είναι χαμηλός, όσο πιό υγιής είναι η μητέρα. Με τις σημερινές θεραπείες, ο κίνδυνος να περάσει η λοίμωξη στο έμβρυο έχει περιοριστεί στο 2% και χαμηλότερα. 
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης είναι: 

• Κάπνισμα
• Χρήση ουσιών
• Ανεπάρκεια βιταμίνης Α
• Ανεπαρκής διατροφή
• Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
• Το στάδιο της νόσου (ιικό φορτίο)
• Παράγοντες που έχουν να κάνουν με τον τοκετό
• Θηλασμός.

Ποιές οι πιθανότητες να μεταδοθεί στο έμβρυο ο ιός 
Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ιός δεν περνά από τον πλακούντα προς το έμβρυο. Εαν η μητέρα είναι κατά τα άλλα υγιής, ο πλακούντας συνήθως προστατεύει από μετάδοση της λοίμωξης. Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι άλλες ενδομήτριες λοιμώξεις, η πρόσφατη λοίμωξη με τον ιο HIV, το προχωρημένο στάδιο της νόσου ή ανεπαρκής σίτηση. 
Ποια η πιθανότητα το μωρό σας να είναι οροθετικό στο HIV 
Το νεογνό μπορεί να μολυνθεί είτε κατά την κύηση, είτε κατά τον θηλασμό. Εαν η μητέρα δεν λαμβάνει φαρμακευτική θεραπεία, 25% των νεογνών θα φέρουν τον ιό. Στην αντίθετη περίπτωση που η μητέρα λαμβάνει θεραπεία το ποσοστό είναι μόνο 2%. 
Τι μέτρα πρέπει να ληφθούν για να ελαττωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης στο νεογνό 
Η μητέρα θα πρέπει να λάβει θεραπεία κατά τη διάρκεια της κύησης. Συστήνεται καισαρική τομή και αποφυγή θηλασμού. 
Ιος του έρπητα 
Πώς επηρεάζει την κύηση ο ιος του έρπητα; 
Οι πιο πολλές γυναίκες που έχουν έρπητα γεννητικών οργάνων δεν θα έχουν κανένα πρόβλημα. Ο ιος του έρπητα των γεννητικών οργάνων μπορεί να αντιμετωπιστεί ασφαλώς κατά την εγκυμοσύνη. 
Εάν έχετε κολλήσει έρπητα των γεννητικών οργάνων πριν μείνετε έγκυος το ανοσοποιητικό σας σύστημα θα παράγει αντισώματα που προστατεύουν το έμβρυο όταν μείνετε έγκυος. Αναζωπύρωσεις του ιού κατά την κύηση δεν επηρεάζουν το έμβρυο. 
Εαν κολλήσετε πρώτη φορά τον ιο του έρπητα των γεννητικών οργάνων όντας έγκυος, η κατάσταση είναι λίγο πιό περίπλοκη. 

• Λοίμωξη τους πρώτους 3 μήνες της κύησης μπορεί να προκαλέσει αποβολή.
• Σε λοίμωξη πρωτοπαθή στο τέλος της κύησης, (λιγότερο από 6 εβδομάδες προ του τοκετού), δεν υπάρχει χρόνος για το ανοσοποιητικό σας σύστημα να παράγει αντισώματα. Εαν γεννήσετε φυσιολογικά υπάρχει περίπου 40% πιθανότητα να μεταδοθεί η λοίμωξη στο νεογνό.

Εάν το νεογνό επιμολυνθεί με τον ιο του έρπητα κατά τον τοκετό, εμφανίζει νεογνικό έρπητα. Η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι σοβαρή, αλλά ευτυχώς είναι σπάνια: 1-2 ανα 100,000 νεογνά. 
Ο νεογνικός έρπης μπορεί να προκαλέσει βλάβες στους οφθαλμούς και στο δέρμα του νεογνού. Μπορεί επίσης να προκαλέσει νεογνική μηνιγγίτιδα και να προκαλέσει βλάβες και σε άλλα όργανα. Αναφέρονται περιπτώσεις νεογνικών θανάτων έως και 7 ημέρες μετά τη γέννηση. 
Φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει στο να προστατέψει από βλάβες το νεογνό. 
Πώς μπορείτε να ελαχιστοποιήσετε τον κίνδυνο για το μωρό σας; 
Με τους παρακάτω τρόπους: 

• Εάν ο σύντροφός σας έχει οποιαδήποτε μορφή έρπητα (επιχείλιο, έρπητα γεννητικών οργάνων), πρέπει να αποφύγετε επαφή δέρμα με δέρμα με την περιοχή που έχει τον έρπητα. Αυτό μπορεί να συμπεριλαμβάνει αποφυγή στοματικού, κολπικού ή πρωκτικού σεξ.
• Εφόσον υπάρχει μια πολύ μικρή πιθανότητα να μεταδοθεί η λοίμωξη από τον σύντροφο, θα μπορούσατε, εάν ο σύντροφος έχει οποιαδήποτε μορφή έρπη, να χρησιμοποιήσετε και προφυλακτικό.
• Αποφύγετε δερματική επαφή του μωρού σας με κάποιο άτομο που έχει ενεργό λοίμωξη (επιχείλιο, ρινικό έρπη ή έρπη χειρών).
• Πλένετε τα χέρια σας εάν αγγίξετε δερματικές περιοχές που έχουν έρπητα.

Τι είδους θεραπεία προτείνεται για τον έρπητα 
Εάν νοσήσετε από πρωτοπαθή έρπητα στην κύηση, μπορείτε να πάρετε αντιιικά χάπια (ακυκλοβίρη)- μπορεί επίσης να χρειαστεί εισαγωγή σε νοσοκομείο σε περίπτωση που η λοίμωξη είναι πολύ επώδυνη ή συνοδεύετει απο δυσουρία. 
Εάν έχετε επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναζωπύρωσης έρπητα στην εγκυμοσύνη, ίσως να σας χορηγηθεί ακυκλοβίρη συνεχόμενα από τις 36 εβδομάδες κύησης έως τον τοκετό. 
Ο σκοπός της αγωγής είναι να ελαττώσει τη διάρκεια και την οξύτητα των συμπτωμάτων. 
Υπάρχει κανένας κίνδυνος από την θεραπεία; 
Η ακυκλοβίρη χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια- και στην εγκυμοσύνη, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ότι βλάπτει την κύηση. Επίσης θεωρείτει ασφαλής και κατά τον θηλασμό. 
Θα χρειαστώ καισαρική τομή; 
Οι πιο πολλές γυναίκες με έρπητα γεννάνε φυσιολογικά. 

• Εαν έχετε περάσει έρπητα πριν μείνετε έγκυος, δεν θα χρειαστείτε καισαρική τομή.
• Εάν νοσήσετε από έρπητα για πρώτη φορά στη ζωή σας τις τελευταίες 6 εβδομάδες κύησης, θα χρειαστείτε καισαρική τομή.
• Εάν εμφανίσετε αναζωπύρωση του έρπητα γεννητικών οργάνων την περίοδο που θα γεννήσετε, συνήθως δεν θα χρειαστείτε καισαρική τομή. Καλό θα ήταν να το συζητήσετε με τον ιατρό σας.

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy