Προγεννητική διάγνωση συνδρόμων στην εγκυμοσύνη… όσα πρέπει να ξέρω!!!

Στόχος να μην γεννιούνται παιδιά με σοβαρά γενετικά νοσήματα. Τέτοια νοσήματα είναι το σύνδρομο Down και η Μεσογειακή Αναιμία, νοσήματα που προκαλούν σοβαρά προβλήματα, τόσο στα ίδια τα άτομα που νοσούν, όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον. 

Οι κυριότερες ενδείξεις για γενετικό έλεγχο του εμβρύου με επεμβατικές μεθόδους είναι: 

• Η προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία της εγκύου, δηλαδή μεγαλύτερη των 35 ετών
• Αυξημένος κίνδυνος στο βιοχημικό ή υπερηχοτομογραφικό έλεγχο 1ου ή 2ου τριμήνου (PAPP-A, αυξημένηαυχενική διαφάνεια, A-test)
• Υπερηχογραφικές ανωμαλίες του εμβρύου
• Γονέας-φορέας χρωμοσωματικής ανακατάταξης
• Προηγούμενο παιδί ή κύηση με χρωματοσωματική ανωμαλία
• Οικογένειακό ιστορικό μονογονιδιακού νοσήματος που διαγιγνώσκεται με βιοχημική ή DNA Ανάλυση
• Οικογενειακό ιστορικό φυλοσύνδετου νοσήματος
• Κίνδυνος για βλάβες του νωτιαίου σωλήνα

Χρωμοσωματικές Ανωμαλίες 
Οφείλονται σε ανωμαλίες στον αριθμό ή στη δομή των χρωματοσωμάτων και αποτελούν τα συχνότερα γενετικά νοσήματα στον άνθρωπο. Στο εργαστήριο όλες οι ανωμαλίες που αφορούν τα χρωμοσώματα, είναι ορατές στο μικροσκόπιο και μελετώνται με τον καρυότυπο. Ένα στα 250 παιδίά που γεννιούνται έχουν κάποια χρωμοσωμική ανωμαλία με σοβαρές κλινικές συνέπειες για την υγεία. Είναι δυνατόν ένα υγιές άτομο να είναι φορέας χρωμοσωματικής αναδιάταξης και τότε υπάρχει αυξημένος κίνδυνος απόκτησης παιδιού με σοβαρή χρωμοσωματική ανωμαλία. Ένα έμβρυο όταν συγκεντρώνει περισσότερα ή λιγότερα από 46 χρωμοσώματα, είναι δυνατόν να παρουσιάσει κάποια ανωμαλία στη διάπλαση και ανωμαλία του οργανισμού του. Ένα καθολικό χαρακτηριστικό των περισσότερων χρωμοσωματικών ανωμαλιών είναι η ήπια ως βαρύτατη νοητική στέρηση. 
Απαιτείται χρωμοσωματικός έλεγχος: 

• Κατά τη διάρκεια της κύησης, όταν υπάρχουν ενδείξεις
• Όταν υπάρχουν κλινικά χαρακτηριστικά γνωστού χρωμοσωματικού συνδρόμου σε νεογέννητα ή σε παιδιά.
• Όταν ένα παιδί έχει καθυστέρηση νοητικής ή σωματικής ανάπτυξης
• Σε ζευγάρια με προβλήματα υπογονιμότητας και αποβολών

Η παρουσία ενός επιπλέον χρωμοσώματος 21 (Τρισωμία 21), κλινική εκδήλωση της οποίας είναι το σύνδρομο Down, αποτελεί τη συχνότερη χρωματοσωματική ανωμαλία στον άνθρωπο με συχνότητα 1 στα 800 νεογέννητα. Με την αύξηση της ηλικίας της εγκύου η συχνότητα της τρισωμίας 21 και άλλων τρισωμιών αυξάνεται σημαντικά. Στην ηλικία των 35 ετών ο κίνδυνος απόκτησης παιδιού με σύνδρομο Down είναι 0,26% και στην ηλικία 45 ετών ο κίνδυνος είναι 5,26%, δηλαδή 20 φορές μεγαλύτερος. 
Υπάρχουν και σπανιότερες μικρές χρωμοσωματικές ανωμαλίες που δεν φαίνονται στον καρυότυπο με μικροελλείματα και μικροδιπλασσιασμούς που ελέγχονται με μεθόδους μοριακής βιολογίας, όπως η μέθοδος MLPA (διευρυμένος προγεννητικός έλεγχος) και η array CGH (μοριακός καρυότυπος) 
Μονογονιδιακά νοσήματα 
Οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων και μελετώνται με τεχνικές της Μοριακής Βιολογίας. 
Τα συχνότερα μονογονιδιακά νοσήματα είναι: 

• Η Μεσογειακή Αναιμία (α, β, δβ)
• Η Κυστική Ίνωση (CF)
• Μη-Συνδρομική Νευροαισθητήρια Προομιλητική Βαρηκοΐα
• Νωτιαία Μυική Ατροφία (SMA)

Τα παραπάνω νοσήματα κληρονομούνται με τον αυτοσωμικό υπολειπόμενο χαρακτήρα και εμφανίζονται όταν και οι δύο γονείς είναι φορείς της μεταλλαγής. Στην περίπτωση αυτή έχουν 25% πιθανότητα να αποκτήσουν παιδί με νόσο. 
Άλλα κληρονομούνται όταν ο ένας γονέας πάσχει, όπου υπάρχει 50% πιθανότητα απόκτησης πάσχοντος παιδιού. 
Υπάρχουν όμως και μονογονιδιακά νοσήματα που εμφανίζονται de novo, χωρίς οι γονείς να είναι φορείς όπως οι σκελετικές δυσπλασίες, η νοητική στέρηση και οι δυσμορφίες όπως τα σύνδρομα εύθραστου Χ και τα κρανιοπροσωπικά σύνδρομα. 
Τέλος μπορεί να χρειαστεί έλεγχος για επίκτητες λοιμώξεις όπως: 
κυτταρομεγαλοιός (CMV) 

• Ιός epstein-barr (EBV)
• Τοξόπλασμα Gondii
• ηπατίτιδα B και C
• χλαμύδια
• Ιός των θηλωμάτων (HPV)
• Ερπητοϊός HSV1και HSV2

Η Προγεννητική Διάγνωση γίνεται ως εξής: 

• Με τη λήψη χοριονικών λαχνών (CVS) την 11η-12η εβδομάδα κύησης
• Με αμνιοπαρακέντηση την 17η-20η εβδομάδα της κύησης
• Με λήψη εμβρυικού αίματος με ομφαλοκέντηση κατά την 20Η εβδομάδα

Τα αποτελέσματα για τις χρωμοσωματικές ανωμαλίες βγαίνουν με τη μοριακή μέθοδο QF-RCR σε 1-3 ημέρες που αποκλείει τα συχνότερα χρωμοσωματικά νοσήματα με σιγουριά της τάξεως 99%. Σε 15-17 ημέρες βγαίνει το τελικό αποτέλεσμα του καρυότυπου του εμβρύου που αποκλείει όλες τις χρωματοσωματικές ανωμαλίες. 

Για τα μονογονιδιακά νοσήματα τα αποτελέσματα δίνονται σε 2-4 ημέρες. 
Τα τελευταία χρόνια γίνονται μεγάλες προσπάθειες προκειμένου τα γενετικά νοσήματα να ελέγχονται σεκύτταρα ή στο DNA του εμβρύου που απομονώνονται από το αίμα της εγκύου..

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

Τοξόπλασμα και εγκυμοσύνη!!!

Το τοξόπλασμα είναι ένα πρωτόζωο που δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση στο μυϊκό ιστό, στο εντερικό επιθήλιο και στο νευρικό ιστό.

Είναι το μοναδικό πρωτόζωο στη φύση που μπορεί να προσβάλλει οποιοδήποτε εμπύρηνο κύτταρο. Μέσα στο κύτταρο, το πρωτόζωο συνήθως ζει στο κυτταρόπλασμα, ενώ σπάνια είναι δυνατόν να προσβάλλει και τον πυρήνα των κυττάρων. Το τοξόπλασμα εμφανίζει τρεις μολυσματικές μορφές και κύριος (τελικός) ξενιστής του είναι η γάτα.

Μέσω των μολυσμένων τροφίμων και του μολυσμένου περιβάλλοντος (όχι άμεσα από τη γάτα) μπορεί να προσβάλλει τον άνθρωπο και άλλα ζώα (πουλιά, τρωκτικά, χοίρους, πρόβατα κ.ά.).

Η γάτα μολύνεται όταν καταναλώσει μολυσμένο κρέας ή μολυσμένα τρωκτικά,πτηνά κ.ά.

Ο άνθρωπος μολύνεται με την κατάποση ωοκύστεων του παρασίτου από το περιβάλλον (όχι από τα μολυσμένα κόπρανα της γάτας) ή όταν φάει μη καλά ψημένο χοιρινό, βοδίνό κ.ά. κρέατα που περιέχουν τοξοπλασμικές κύστες. Συνεπώς, κύρια πηγή μετάδοσης στον άνθρωπο στις ανεπτυγμένες χώρες είναι το κρέας από μολυσμένα ζώα, καθώς και τα φρούτα και τα λαχανικά που τρώγονται ωμά ή μη καλά πλυμένα.

Η γάτα πάντως και ορισμένα άλλα αιλουροειδή είναι τα μόνα ζώα στο εντερικό σύστημα των οποίων το παράσιτο ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής του, με αποτέλεσμα την αποβολή των άωρων ωοκύστεών του με τα κόπρανα για διάστημα 10-20 ημερών (οι άωρες ωοκύστεις ωριμάζουν και μπορούν να μολύνουν τα ζώα και τον άνθρωπο, μετά την παραμονή τους στο εξωτερικό περιβάλλον για 2-4 ημέρες).

Δεν υπάρχει απευθείας μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, εκτός από την ενδομήτρια μετάδοση.

Η περίοδος επώασης του παρασίτου είναι 5-23 ημέρες μετά την κατάποση της ώριμης ωοκύστης ή μετά την κατάποση της τοξοπλασμικής κύστης. Οι κύστεις στους ιστούς των κρεάτων παραμένουν μολυσματικές όσο χρονικό διάστημα το κρέας παραμένει άψητο.

Η επίκτητη τοξοπλάσμωση διακρίνεται σε οξεία, χρόνια και ασυμπτωματική. Η οξεία θυμίζει ιογενή λοίμωξη εμφανίζοντας τα ακόλουθα συμπτώματα: διόγκωση λεμφαδένων, πυρετό, πόνο στις αρθρώσεις και τους μυς κ.ά. Συνήθως, τα συμπτώματα υποχωρούν και η νόσος καθίσταται χρόνια. Σε αυτή την περίπτωση η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα από το νευρικό σύστημα και τα μάτια.

Η ευαισθησία είναι γενική, αλλά ανοσία αναπτύσσεται γρήγορα και οι περισσότερες λοιμώξεις είναι ασυμπτωματικές.

Εάν μια γυναίκα μολυνθεί από το τοξόπλασμα κατά τη διάρκεια τού 1ου τριμήνου της εγκυμοσύνης της, πολλές φορές οδηγείται σε μόλυνση και το έμβρυο. Προσβολή του εμβρύου, σε συνδυασμό με ελλειπή θεραπευτική αντιμετώπιση μπορεί να είναι μοιραία (αυτόματη αποβολή, ενδομήτριος θάνατος) ή να οδηγήσει στη γέννηση βρέφους με σοβαρές ανωμαλίες στο νευρικό σύστημα και τα σπλάγχνα του. Παλιά μόλυνση της μητέρας είναι δυνατόν να οδηγήσει σε μόλυνση του εμβρύου μόνο σε περιπτώσεις αναζωπύρωσης της νόσου, όπως σε περιπτώσεις ανοσοκαταστολής της εγκύου(πχ λόγω χημειοθεραπείας).

Η συχνότητα προσβολής του εμβρύου σχετίζεται με το στάδιο της κύησης κατά τη νόσηση της μητέρας. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την πρόοδο της κύησης (15% για το πρώτο, 30% για το δεύτερο και 60% για το τρίτο τρίμηνο). Εντούτοις, η βαρύτητα της λοίμωξης του εμβρύου είναι αντιστρόφως ανάλογη με το χρόνο προσβολής. Επειδή η οξεία λοίμωξη από τοξόπλασμα είναι στο 90% των περιπτώσεων υποκλινική πρέπει να γίνεται έλεγχος στην έγκυο.

Λοίμωξη σε ανοσοκατεσταλμένες

Η τοξοπλάσμωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν μολύνει ανοσοκατεσταλμένα άτομα. Σε ασθενείς, π.χ. με AIDS, η ασθένεια εμφανίζεται ως διάχυτη νόσος, με βαριά κλινική εικόνα που συνήθως αφορά το νευρικό σύστημα και συχνά καταλήγει σε θάνατο. Τέτοια άτομα βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο νόσησης από επανενεργοποίηση της λοίμωξης.

Διάγνωση

Για τη διάγνωση λαμβάνονται βιολογικά υγρά και βιοψία ιστών, όπου ανιχνεύεται το πρωτόζωο. Σήμερα, είναι διαδεδομένη και η ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων με ορολογικές μεθόδους. Σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς ανιχνεύονται αντιγόνα και γενετικό υλικό του παρασίτου.

Σύνδρομο μονοπυρήνωσης

Συχνά εμφάνιση ηωσινοφιλίας

Ορολογική διάγνωση: Toxo-test, έμμεσος ανοσοφθορισμός

Παρουσία ειδικών IgM αντισωμάτων με ανοσοφθορισμό

Αύξηση του τίτλου των αντισωμάτων

Πρόληψη

 Η συγγενής τοξοπλάσμωση εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό επακόλουθο μόλυνσης της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η οποία πρακτικά μπορεί σχεδόν πάντα να προληφθεί. Η ευαισθητοποίηση των ιατρών για τη σωστή εκπαίδευση της μητέρας, που δεν έχει έρθει σε επαφή με το τοξόπλασμα πριν μείνει έγκυος, ως προς τη συστηματική και αυστηρή τήρηση των μέτρων πρόληψης της επίκτητης λοίμωξης και η έγκαιρη και σωστή διάγνωση και θεραπεία της νόσου στην έγκυο, αποτελούν τα κύρια μέτρα πρόληψης της συγγενούς τοξοπλάσμωσης. Η γενική οδηγία είναι να γίνεται ορολογικός έλεγχος όλων των εγκύων κατά την πρώτη επίσκεψη στον μαιευτήρα.

Γενικά μέτρα πρόληψης είναι:

-αποφυγή κατανάλωσης ατελώς μαγειρεμένων κρεάτων

-σωστή διατροφή των γάτων και προσεκτική απομάκρυνση των κοπράνων τους

-καλό πλύσιμο των χεριών μετά από επαφή με ωμό κρέας ή επαφή με χώμα που περιέχει πιθανώς κόπρανα γάτας

-προφύλαξη των μικρών παιδιών από επαφή με άμμο που πιθανόν να περιέχει κύστεις τοξοπλάσματος.

Θεραπεία

Θεραπεία χορηγείται εφόσον εμφανιστούν οξεία συμπτώματα ή υπάρξει προσβολή των σπλάγχνων. Η θεραπεία της οξείας πρωτοπαθούς τοξοπλάσμωσης της εγκυμοσύνης ελαττώνει σημαντικά τον κίνδυνο προσβολής του νεογνού. Η σωστή θεραπεία όταν χορηγηθεί έγκαιρα στην έγκυο μητέρα, φαίνεται ότι προλαμβάνει τη μετάδοση της νόσου στο έμβρυο στο 60% των περιπτώσεων, δεν τροποποιεί όμως τη λοίμωξη στο έμβρυο, όταν αυτό έχει ήδη μολυνθεί.

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

  

Πλακούντας: Πώς λειτουργεί, τι είναι φυσιολογικό;

Ο πλακούντας διαδραματίζει καίριο ρόλο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. 
Εάν είστε έγκυος, ίσως να αναρωτιέστε τι κάνει ο πλακούντας και ποιοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την λειτουργιά του. Απαντήσεις σε όλα σχετικά μ αυτό προσωρινό αλλά άκρος σημαντικό όργανο του εμβρύου. 

Τι κάνει ο πλακούντας; 
Ο πλακούντας είναι μια δομή-οργανο που αναπτύσσεται στη μήτρα σας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο πλακούντας παρέχει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη του μωρού σας και να απομακρύνει τα προϊόντα αποβλήτων από το αίμα του μωρού σας. Συνδέεται με το τοίχωμα της μήτρας σας,με μια πολύ μεγάλη επιφάνεια και με τον ομφάλιο λώρο με το μωρό σας. Στις περισσότερες εγκυμοσύνες, ο πλακούντας βρίσκεται στην κορυφή ή στην πλευρά της μήτρας. 

Τι επηρεάζει την υγεία πλακούντα; 
Διάφοροι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του πλακούντα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, κάποιες αλλάζοντας την λειτουργιά του και κάποιες όχι.Για παράδειγμα: 

• Την ηλικία της μητέρας. Ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα είναι πιο κοινά σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40.
• Η πρόωρη ρήξη των μεμβρανών. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το μωρό σας είναι περιτριγυρισμένο από μια μεμβράνη που λέγεται αμνιακός σάκος και περικλείει το αμνιακό υγρό. Αν για κάποιο λόγο, υπάρξει ρήξη των υμένων και διαρροή υγρού από τον σάκο, ο κίνδυνος ορισμένων προβλημάτων του πλακούντα αυξάνει, όπως η πιθανότητα φλεγμονής .
• Η υψηλή αρτηριακή πίεση. Η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να επηρεάσει τόσο τη δομή όσο και την λειτουργία πλακούντα σας.
• Η πολύδυμη κύηση. Εάν είστε έγκυος με περισσότερα από ένα μωρό, ίσως να βρίσκεστε σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων προβλημάτων στον πλακούντα.
• Πήξης του αίματος διαταραχές. Κάθε κατάσταση η οποία μειώνει την ικανότητα του αίματος να πήξει ή αυξάνει την πιθανότητα της πήξης αυξάνει επίσης τον κίνδυνο για  ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα.
• Προηγούμενη μήτρας χειρουργική επέμβαση. Εάν είχατε μια προηγούμενη εγχείρηση μήτρα σας, όπως μια καισαρική τομή, είστε σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων προβλημάτων στον πλακούντα.
• Προηγούμενη προβλήματα στον πλακούντα. Εάν είχατε ένα πρόβλημα πλακούντα κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης εγκυμοσύνης, ίσως να βρίσκεστε σε αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν ξανά.
• Η κατάχρηση ουσιών. Ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα είναι πιο κοινα σε γυναίκες που καπνίζουν ή χρησιμοποιούν παράνομα ναρκωτικά, όπως η κοκαΐνη, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
• Κοιλιακό τραύμα. Τραύμα στην κοιλιά σας - όπως από μια πτώση ή άλλου είδους πλήγμα στην κοιλιακή χώρα - αυξάνει τον κίνδυνο ορισμένα προβλήματα στον πλακούντα.

Ποια είναι τα πιο κοινά προβλήματα στον πλακούντα; 

1. Αποκόλληση του πλακούντα
2. Πρόδρομος πλακούντας

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, τα πιο κοινά προβλήματα στον πλακούντα περιλαμβάνουν αποκόλληση του πλακούντα, προδρομικό πλακούντα και του πλακούντα accreta. Κάθε μία από αυτές τις συνθήκες μπορεί να προκαλέσει δυνητικά βαριά κολπική αιμορραγία. Μετά τον τοκετό, διατήρησε πλακούντα μερικές φορές είναι μια ανησυχία. 

Αποκόλληση του πλακούντα. Εάν αποκολληθεί ο πλακούντας  και αποσπασθεί τμήμα του η ολικά από το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας πριν από τον τοκετό - είτε εν μέρει ή πλήρως - είναι γνωστή ως αποκόλληση του πλακούντα. Αποκόλληση του πλακούντα μπορεί να προκαλέσει διαφορετικούς βαθμούς  κολπικής αιμορραγίας και να στερήσουν από το μωρό το οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες, είτε ακαριαία σε μια εκτεταμένη αποκόλληση, είτε σταδιακά σε μιας μικρότερης έκτασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένας επείγον τοκετός μπορεί να είναι απολύτως απαραίτητος! 

Προδρομικός πλακούντας. Αυτή η κατάσταση παρουσιάζεται όταν ο πλακούντας μερικώς ή ολικά καλύπτει τον τράχηλο και την έξοδο του εμβρύου από τη μήτρα. Προδρομικός πλακούντας μπορεί να προκαλέσει σοβαρή κολπική αιμορραγία πριν ή κατά τον τοκετό. Σχεδόν απαραίτητοι στην περίπτωση του επιπωματικού πλακούντα η καισαρική τομή! 

Στιφρός πλακούντας. Αυτή η κατάσταση εμφανίζεται όταν τα αιμοφόρα αγγεία του πλακούντα αυξηθούν και εισχωρούν πάρα πολύ βαθιά μέσα στο τοίχωμα της μήτρας. Η εμφάνιση στιφρού πλακούντα μπορεί να προκαλέσει κολπική αιμορραγία κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου της κύησης και σοβαρή απώλεια αίματος μετά τον τοκετό. Στην αντιμετώπιση μπορεί να απαιτηθεί η καισαρική τομή, η σε ανεξέλεγκτη αιμορραγία, η θεραπεία να απαιτήσει χειρουργική αφαίρεση της μήτρας (κοιλιακή υστερεκτομή). 

Στέρεη πρόσφυση πλακούντα. Εάν ο πλακούντας δεν αποκολληθεί εντός 30 έως 60 λεπτά μετά τον τοκετό, είναι γνωστή ως στέρεη πρόσφυση πλακούντα. Τέτοιος πλακούντας  μπορεί να συμβεί επειδή ο πλακούντας γίνεται παγιδευμένος πίσω από ένα εν μέρει κλειστό τράχηλο ή επειδή ο πλακούντας βρίσκεται ακόμα πάνω στο τοίχωμα της μήτρας - είτε χαλαρά (προσκολλημένος πλακούντας) ή βαθιά (στιφρού πλακούντα). Εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία, μια διατήρηση υπολειμμάτων πλακούντα μέσα στη μήτρα μετά τον τοκετό, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη ή απειλητική για τη ζωή απώλεια αίματος στη μητέρα. 

Ποια είναι τα σημεία ή συμπτώματα που μπορεί να οδηγήσουν σε  προβλήματα του πλακούντα; 
Συμβουλευτείτε το γιατρό σας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αν παρατηρήσετε: 

• Κολπική αιμορραγία
• Κοιλιακό άλγος
• Σοβαρή πόνος στην πλάτη
• Ταχείες και πολύ έντονες  συσπάσεις της μήτρας

Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω τον κίνδυνο  εμφάνισης προβλημάτων στον πλακούντα μου; 
Τα περισσότερα προβλήματα του πλακούντα δυστυχώς  δεν μπορούν να εμποδίσετε την εμφάνιση τους. Ωστόσο, μπορείτε να πάρετε κάποια μέτρα για να έχετε όσο εξαρτάται από το χέρι σας, μια υγιή εγκυμοσύνη. Για παράδειγμα: 

• Να επισκέπτεστε τον γιατρό σας τακτικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης σας
• Διαχειριστείτε όσο είναι δυνατόν σημαντικά προβλήματα υγειάς, όπως σακχαρώδη διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξημένο σωματικό βάρος.
• Μην καπνίζετε και μην χρησιμοποιείτε παράνομες ναρκωτικές ουσίες.
• Μην ακολουθήσει μια εκλεκτική καισαρική τομή, η καισαρική τομή και ειδικά η επαναλαμβανόμενη αυξάνει την πιθανότητα, παθολογίας του πλακούντα όπως στιφρός πλακούντας, επιχείλιος η επιπωματικός πλακούντας και άλλα!

Αν είχατε ένα πρόβλημα με τον πλακούντα κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης εγκυμοσύνης και σχεδιάζετε μια νέα εγκυμοσύνη, μιλήστε με το γιατρό σας σχετικά με τους τρόπους για να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης της κατάστασης και πάλι. Να περιμένετε από  τον γιατρό σας να παρακολουθεί προσεκτικά την κατάστασή σας σε όλη την εγκυμοσύνη. 

Πώς είναι η υστεροτοκία, αφαίρεση του πλακούντα; 
Αν γεννήσετε το μωρό σας κολπικά, θα αφαιρεθεί  επίσης ο  πλακούντας κολπικά - κατά τη διάρκεια αυτού που είναι γνωστό ως το τρίτο στάδιο του τοκετού η υστεροτοκία Μετά τον τοκετό, θα συνεχίσετε να έχετε ήπιες συσπάσεις. Ο γιατρός σας μπορεί να κάνει  μασάζ στο κάτω  κάτω μέρος της κοιλιάς σας για να ενθαρρύνει τη μήτρα σας να συσπασθεί και να αποβάλει τον πλακούντα. 

Μπορεί να σας ζητηθεί να πιέσετε για μια ακόμη φορά να αφαιρεθεί  ο  πλακούντας, που  συνήθως ακολουθείτε με ένα μικρό ξέσπασμα του αίματος, γνωστό σαν βιολογική απολίνωση, που φράζονται τα περισσότερα αγγεία που είχαν επικοινωνία μεταξύ τοιχώματος μήτρας και πλακούντα. Ο πλακούντας είναι συνήθως αποκολλάται σε περίπου πέντε λεπτά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να πάρει έως και 30 λεπτά. Αν έχετε μια καισαρική τομή, ο γιατρός σας θα αφαιρέσει τον πλακούντα από τη μήτρα σας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. 

Ο γιατρός σας θα εξετάσει τον πλακούντα για να βεβαιωθεί ότι είναι άθικτος και ολόκληρος. Τυχόν απομένοντα υπολείμματα πρέπει να αφαιρεθούν από τη μήτρα για την πρόληψη μιας  αιμορραγίας και μιας  μόλυνσης. Αν σας ενδιαφέρει, ζητήστε να δείτε τον πλακούντα. Σε μερικούς πολιτισμούς, οι οικογένειες θάβουν τον πλακούντα σε ειδικό χώρο, όπως οι αυλές τους, υπάρχουν και άλλα έθιμα σε σχέση με τον πλακούντα περίεργα η όχι ανάλογα με τον πολιτισμό! 

Εάν έχετε ερωτήσεις σχετικά με τις πλακούντα ή τα προβλήματα του κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μιλήστε με το γιατρό σας. Αυτός μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα τον ρόλο του πλακούντα! 

Λοιμώξεις-κίνδυνοι στην εγκυμοσύνη… τι κάνουμε;

Ανεμοβλογιά 
Πώς επηρεάζεται το έμβρυο από την Ανεμοβλογιά 
Εξαρτάται από την ηλικία κύησης: 

• Ανεμοβλογιά στο 1ο τρίμηνο προκαλεί ανωμαλίες σε ποσοστό 0.5-1 τοις εκατό
• Ανεμοβλογιά μεταξύ 13-20 εβδομάδων κύησης προκαλεί ανωμαλίες σε ποσοστό 2%
• Εαν η Ανεμοβλογιά προκύψει ανάμεσα σε 5μέρες προ- 1 με 2 ημέρες μετά τον τοκετό, υπάρχει πιθανότητα το νεογνό να εμφανίσει Ανεμοβλογιά σε ποσοστό 20-25%, γνωστή και ως συγγενή Ανεμοβλογιά
• Εαν η Ανεμοβλογιά εμφανιστεί 6-12 ημέρες προ τοκετού, υπάρχει μια μικρή πιθανότητα να εμφανίσει συγγενή Ανεμοβλογιά. Σε αυτήν την περίπτωση το νεογνό έχει κάποια από τα δικά σας αντισώματα, οπότε η Ανεμοβλογιά θα είναι ήπιας μορφής.
• ‘Ερπητας ζωστήρας κατά την διάρκεια της κύησης μπορεί να προκαλεί δυσφορία στη μητέρα, παρόλα αυτά δεν αποτελεί κίνδυνο για το νεογνό.
• Πιθανές ανωμαλίες από Ανεμοβλογιά είναι ουλές, προβλήματα όρασης, καθυστέρηση ανάπτυξης, μικροκεφαλία, διαταραχές ανάπτυξης και πνευματική καθυστέρηση.

Πώς να προστατέψετε το μωρό σας από Ανεμοβλογιά 

• Εάν έχετε νοσήσει από Ανεμοβλογιά στο παρελθόν, δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα. ‘Εχετε αντισώματα που προστατεύουν εσάς και το μωρό σας.
• Εάν ΔΕΝ έχετε περάσει Ανεμοβλογιά στο παρελθόν, και έρθετε σε επαφή με κάποιο άτομο που νοσεί από Ανεμοβλογιά, θα πρέπει να πάρετε ανοσοσφαιρίνη ZIG, η οποία πρέπει να χορηγείται έως και 4 ημέρες μετά την επαφή. Η ανοσοσφαιρίνη αυτή δεν χρειάζεται εαν έχετε ήδη αντισώματα.
• Για να κάνετε το εμβόλιο της Ανεμοβλογιάς θα πρέπει να μην είστε έγκυος. Απαγορεύεται να μείνετε έγκυος μέχρι και 3 μήνες μετά το εμβόλιο.

Κυτταρομεγαλοιός 
Πώς επηρρεάζει ο κυτταρομεγαλοιός το έμβρυο 
Συνήθως μια υγιής έγκυος γυναίκα δεν διατρέχει μεγάλο κίνδυνο απο κυτταρομεγαλοιό. Στην παραγματικότητα η συχνότητα πρωτοπαθούς προσβολής στην εγκυμοσύνη στις ΗΠΑ είναι μεταξύ 0.4% - 0.7%. Οι έγκυες γυναίκες που προσβάλλονται σπάνια εμφανίζουν συμπτώματα- είναι πιο πιθανό το έμβρυο να εμφανίσει προβλήματα, παρά η έγκυος γυναίκα. 
Ο κυτταρομεγαλοιός είναι η πιό συχνή συγγενής λοίμωξη στη Μεγ. Βρεττανία. Η πιθανότητα μετάδοσης στο έμβρυο είναι 40%. Από αυτά τα 40% των εμβρύων που προσβάλλονται, μόνο το 10 % εμφανίζουν συμπτώματα συγγενούς λοίμωξης. 
Στις γυναίκες που προσεβλήθησαν απο κυτταρομεγαλοιό τουλάχιστον 6 μήνες πριν συλλάβουν, η πιθανότητα το έμβρυο να προσβληθεί είναι μόνο 1%- και αυτά τα νεογνά συνήθως δεν εμφανίζουν προβλήματα. 
Πιθανά προβλήματα που μπορεί να παρουσιαστούν στα νεογνά είναι: 

• Ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία
• 80-90% των νεογνών που προσβάλλονται εμφανίζουν συμπτώματα τα πρώτα χρόνια της ζωής τους που έχουν να κάνουν με διαταραχές ακοής και όρασης, και διαφόρου βαθμού διανοητική υστέρηση
• 5-10% των νεογνών δεν θα παρουσιάζουν συμπτώματα κατά τη γέννηση, αλλά θα εμφανίσουν στη συνέχεια διαφόρου βαθμού διαταραχές ακοής, πνευματικής ανάπτυξης και συντονισμού κινήσεων.

Οταν ο κυτταρομεγαλοιός μεταδίδεται κατά τον τοκετό από την επαφή του νεογνού με τις κολπικές εκκρίσεις, ή αργότερα, με τον θηλασμό, ελάχιστα συμπτώματα παρουσιάζονται- ή συνήθως δεν παρουσιάζονται καθόλου. 
Πώς μεταδίδεται ο κυτταρομεγαλοιός 
Η μετάδοση γίνεται από άτομο σε άτομο και δεν συσχετίζεται με κατανάλωση τροφής, νερού ή ζωικών τροφών. Ο κυτταρομεγαλοιός δεν είναι πολύ μεταδοτικός και δεν μεταδίδεται εύκολα μέσα στο σπίτι, ή στον παιδικό σταθμό. Η μετάδοση γίνεται μέσω επαφής με σάλιο, ούρα, γάλα από το στήθος και άλλα σωματικά υγρά. 
Πώς γίνεται η διάγνωση 
Οι περισσότερες λοιμώξεις απο κυτταρομεγαλοιό δεν διαγιγνώσκονται εύκολα, γιατί ο ιός δεν προκαλεί πολλά συμπτώματα. Παρόλα αυτά τα άτομα που έχουν νοσήσει από τον ιό φέρουν αντισώματα στο αίμα τους που παραμένουν για πάντα. 
Μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να τα διαγνώσει. 
Ποια είναι η θεραπεία για τον κυτταρομεγαλοιό 
Δυστυχώς δεν μπορεί να προληφθεί λοίμωξη κατά τη διάρκεια της κύησης. Συστήνεται καλή υγειινή χεριών, η οποία συνήθως είναι αρκετή. 




Τοξοπλάσμωση 
Τι είναι η τοξοπλάσμωση 
Το toxoplasma gondii είναι παράσιτο που μεταδίδεται με την κατανάλωση κρέατος ή έκθεση και επαφή με κόπρανα από γάτες πουυ νοσούν. Οσο αργότερα στην εγκυμοσύνη εμφανιστεί η λοίμωξη, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να προσβληθεί το έμβρυο. 
Τι προκαλεί η τοξοπλάσμωση στο έμβρυο 
Καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης και διαταραχές ανάπτυξης σε διάφορα συστήματα, όπως κεντρικό νευρικό σύστημα, οφθαλμοί, ήπαρ, σπλήνα και πήξη αίματος. 
Οταν προσβληθεί η μητέρα μεταξύ 10-24 εβδομάδες κύησης, η πιθανότητα το έμβρυο να εμφανίσει προβλήματα είναι 5-6%. Τέτοια είναι: προωρότητα, χαμηλό βάρος γέννησης, πυρετός, ίκτερος, διαταραχές όρασης, διανοητική καθυστέρηση, ανωμαλίες σχήματος κεφαλής, σπασμούς και επασβεστώσεις κρανίου. 
Στο 3ο τρίμηνο το έμβρυο έχει αυξημένο κίνδυνο να προσβληθεί, αλλά ο κίνδυνος ανωμαλιών είναι ελαττωμένος καθότι τα όργανα του εμβρύου έχουν ήδη αναπτυχθεί. 
Πώς να προστατέψετε το μωρό σας από τοξοπλάσμωση 

• Αποφύγετε την επαφή με περιττώματα από γάτες- κάποιος άλλος θα μπορούσε να καθαρίζει το δοχείο εάν έχετε γάτα.
• Μείνετε μακρυά από γάτες γενικά.
• Μην δίνετε ωμό κρέας στη γάτα σας.
• Πλένετε σχολαστικά τα χέρια σας κατόπιν επαφής με γάτες ή ωμό κρέας.
• Οταν τρώτε έξω, να παραγγέλνετε κρέας καλά ψημένο.
• Σωστή υγιεινή προστατεύει από μετάδοση τοξοπλάσμωσης.

Ποιά είναι η θεραπεία της τοξοπλάσμωσης 
Αντιβιοτικά (σπιραμυκίνη) 
HIV ( AIDS ) 
Ποιος είναι ο κίνδυνος μετάδοσης HIV στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης; 
Εάν η μητέρα είναι φορέας, ο κίνδυνος μετάδοσης στο έμβρυο είναι χαμηλός, όσο πιό υγιής είναι η μητέρα. Με τις σημερινές θεραπείες, ο κίνδυνος να περάσει η λοίμωξη στο έμβρυο έχει περιοριστεί στο 2% και χαμηλότερα. 
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης είναι: 

• Κάπνισμα
• Χρήση ουσιών
• Ανεπάρκεια βιταμίνης Α
• Ανεπαρκής διατροφή
• Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
• Το στάδιο της νόσου (ιικό φορτίο)
• Παράγοντες που έχουν να κάνουν με τον τοκετό
• Θηλασμός.

Ποιές οι πιθανότητες να μεταδοθεί στο έμβρυο ο ιός 
Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ιός δεν περνά από τον πλακούντα προς το έμβρυο. Εαν η μητέρα είναι κατά τα άλλα υγιής, ο πλακούντας συνήθως προστατεύει από μετάδοση της λοίμωξης. Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι άλλες ενδομήτριες λοιμώξεις, η πρόσφατη λοίμωξη με τον ιο HIV, το προχωρημένο στάδιο της νόσου ή ανεπαρκής σίτηση. 
Ποια η πιθανότητα το μωρό σας να είναι οροθετικό στο HIV 
Το νεογνό μπορεί να μολυνθεί είτε κατά την κύηση, είτε κατά τον θηλασμό. Εαν η μητέρα δεν λαμβάνει φαρμακευτική θεραπεία, 25% των νεογνών θα φέρουν τον ιό. Στην αντίθετη περίπτωση που η μητέρα λαμβάνει θεραπεία το ποσοστό είναι μόνο 2%. 
Τι μέτρα πρέπει να ληφθούν για να ελαττωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης στο νεογνό 
Η μητέρα θα πρέπει να λάβει θεραπεία κατά τη διάρκεια της κύησης. Συστήνεται καισαρική τομή και αποφυγή θηλασμού. 
Ιος του έρπητα 
Πώς επηρεάζει την κύηση ο ιος του έρπητα; 
Οι πιο πολλές γυναίκες που έχουν έρπητα γεννητικών οργάνων δεν θα έχουν κανένα πρόβλημα. Ο ιος του έρπητα των γεννητικών οργάνων μπορεί να αντιμετωπιστεί ασφαλώς κατά την εγκυμοσύνη. 
Εάν έχετε κολλήσει έρπητα των γεννητικών οργάνων πριν μείνετε έγκυος το ανοσοποιητικό σας σύστημα θα παράγει αντισώματα που προστατεύουν το έμβρυο όταν μείνετε έγκυος. Αναζωπύρωσεις του ιού κατά την κύηση δεν επηρεάζουν το έμβρυο. 
Εαν κολλήσετε πρώτη φορά τον ιο του έρπητα των γεννητικών οργάνων όντας έγκυος, η κατάσταση είναι λίγο πιό περίπλοκη. 

• Λοίμωξη τους πρώτους 3 μήνες της κύησης μπορεί να προκαλέσει αποβολή.
• Σε λοίμωξη πρωτοπαθή στο τέλος της κύησης, (λιγότερο από 6 εβδομάδες προ του τοκετού), δεν υπάρχει χρόνος για το ανοσοποιητικό σας σύστημα να παράγει αντισώματα. Εαν γεννήσετε φυσιολογικά υπάρχει περίπου 40% πιθανότητα να μεταδοθεί η λοίμωξη στο νεογνό.

Εάν το νεογνό επιμολυνθεί με τον ιο του έρπητα κατά τον τοκετό, εμφανίζει νεογνικό έρπητα. Η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι σοβαρή, αλλά ευτυχώς είναι σπάνια: 1-2 ανα 100,000 νεογνά. 
Ο νεογνικός έρπης μπορεί να προκαλέσει βλάβες στους οφθαλμούς και στο δέρμα του νεογνού. Μπορεί επίσης να προκαλέσει νεογνική μηνιγγίτιδα και να προκαλέσει βλάβες και σε άλλα όργανα. Αναφέρονται περιπτώσεις νεογνικών θανάτων έως και 7 ημέρες μετά τη γέννηση. 
Φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει στο να προστατέψει από βλάβες το νεογνό. 
Πώς μπορείτε να ελαχιστοποιήσετε τον κίνδυνο για το μωρό σας; 
Με τους παρακάτω τρόπους: 

• Εάν ο σύντροφός σας έχει οποιαδήποτε μορφή έρπητα (επιχείλιο, έρπητα γεννητικών οργάνων), πρέπει να αποφύγετε επαφή δέρμα με δέρμα με την περιοχή που έχει τον έρπητα. Αυτό μπορεί να συμπεριλαμβάνει αποφυγή στοματικού, κολπικού ή πρωκτικού σεξ.
• Εφόσον υπάρχει μια πολύ μικρή πιθανότητα να μεταδοθεί η λοίμωξη από τον σύντροφο, θα μπορούσατε, εάν ο σύντροφος έχει οποιαδήποτε μορφή έρπη, να χρησιμοποιήσετε και προφυλακτικό.
• Αποφύγετε δερματική επαφή του μωρού σας με κάποιο άτομο που έχει ενεργό λοίμωξη (επιχείλιο, ρινικό έρπη ή έρπη χειρών).
• Πλένετε τα χέρια σας εάν αγγίξετε δερματικές περιοχές που έχουν έρπητα.

Τι είδους θεραπεία προτείνεται για τον έρπητα 
Εάν νοσήσετε από πρωτοπαθή έρπητα στην κύηση, μπορείτε να πάρετε αντιιικά χάπια (ακυκλοβίρη)- μπορεί επίσης να χρειαστεί εισαγωγή σε νοσοκομείο σε περίπτωση που η λοίμωξη είναι πολύ επώδυνη ή συνοδεύετει απο δυσουρία. 
Εάν έχετε επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναζωπύρωσης έρπητα στην εγκυμοσύνη, ίσως να σας χορηγηθεί ακυκλοβίρη συνεχόμενα από τις 36 εβδομάδες κύησης έως τον τοκετό. 
Ο σκοπός της αγωγής είναι να ελαττώσει τη διάρκεια και την οξύτητα των συμπτωμάτων. 
Υπάρχει κανένας κίνδυνος από την θεραπεία; 
Η ακυκλοβίρη χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια- και στην εγκυμοσύνη, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ότι βλάπτει την κύηση. Επίσης θεωρείτει ασφαλής και κατά τον θηλασμό. 
Θα χρειαστώ καισαρική τομή; 
Οι πιο πολλές γυναίκες με έρπητα γεννάνε φυσιολογικά. 

• Εαν έχετε περάσει έρπητα πριν μείνετε έγκυος, δεν θα χρειαστείτε καισαρική τομή.
• Εάν νοσήσετε από έρπητα για πρώτη φορά στη ζωή σας τις τελευταίες 6 εβδομάδες κύησης, θα χρειαστείτε καισαρική τομή.
• Εάν εμφανίσετε αναζωπύρωση του έρπητα γεννητικών οργάνων την περίοδο που θα γεννήσετε, συνήθως δεν θα χρειαστείτε καισαρική τομή. Καλό θα ήταν να το συζητήσετε με τον ιατρό σας.

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy

drmakrides@cablenet.com.cy

Αναιμία στά παιδιά : Συμπτώματα και αντιμετώπιση

Με τον όρο αναιμία εννοούμε την έλλειψη ερυθρών αιμοσφαιρίων ή την έλλειψη αιμοσφαιρίνης στα ερυθρά αιμοσφαίρια.Σίγουρα είναι ένα θέμα πού ανησυχεί τούς γονείς και πολλές φορές βλέπουν το παιδί τους χλωμό καί αποτείνονται στό γιατρό τους. Στα παιδιά η πιο συχνή αιτία αναιμίας είναι η σιδηροπενική, δηλαδή όταν λείπει ο σίδηρος από τη διατροφή. Η αντιμετώπιση της παιδικής αναιμίας σ’ αυτή την περίπτωση είναι απλή.

Αιτίες αναιμίας

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά του ζωτικής σημασίας οξυγόνου από τους πνεύμονες μέχρι τα κύτταρα των ιστών. Χωρίς οξυγόνο δεν υπάρχει ζωή. Για τη μεταφορά του στους ιστούς, το οξυγόνο αποθηκεύεται στην αιμοσφαιρίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Μια αναιμία μπορεί να προκληθεί ξαφνικά εξαιτίας σημαντικής απώλειας αίματος από εσωτερικούς ή εξωτερικούς τραυματισμούς ή ως συνέπεια μιας κληρονομικής διαταραχής στην πήξη του αίματος (π.χ. αιμορροφιλία).

Σε άλλες περιπτώσεις, αιτία εμφάνισης της αναιμίας μπορεί να είναι η ανεπαρκής παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, η οποία με τη σειρά της μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου (σιδηροπενική αναιμία).

Αναιμία εμφανίζεται, επίσης, όταν τα ερυθρά αιμοσφαίρια παράγονται μεν επαρκώς, αλλά λόγω κάποιας πάθησης έχουν συντομότερο χρόνο ζωής από το φυσιολογικό (αιμολυτική αναιμία) ή όταν τα λευκά αιμοσφαίρια πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και εκτοπίζουν τα ερυθρά, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της λευχαιμίας (καρκίνος στο αίμα).

Οι παραπάνω διαταραχές, ωστόσο, είναι σπάνιες στα παιδιά. Η πιο συνηθισμένη αιτία παιδικής αναιμίας είναι η σιδηροπενία. Ο σίδηρος βρίσκεται στις τροφές και είναι απαραίτητος για τη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης, με την οποία μεταφέρεται το οξυγόνο.

Συμπτώματα

Τα παιδιά με αναιμία είναι πάντα χλωμά. Η χλωμάδα αυτή διαπιστώνεται καθαρά στους επιπεφυκότες των ματιών, στα χείλη και στο δέρμα κάτω από τα νύχια. Τα συμπτώματα αυτά του δέρματος και οι βλεννογόνοι είναι κανονικά πιο κόκκινα από το χρώμα της επιδερμίδας του προσώπου. Αν κάποιος που έχει αναιμία πιέσει, για παράδειγμα, τα νύχια του, τότε το δέρμα από κάτω θα κιτρινίσει και αυτό δεν θα αλλάζει για πολύ ώρα.

Αλλά και τα χείλη των παιδιών χλωμιάζουν -μερικές φορές μάλιστα εντονότερα από το πρόσωπο. Τα έγχρωμα παιδιά με σκούρα επιδερμίδα έχουν, επίσης, εμφανώς χλωμούς βλεννογόνους στα βλέφαρα. Το υγιές καστανό χρώμα της επιδερμίδας τους γίνεται γκριζοπράσινο και ζαρώνει.

Παιδιά με αναιμία παρουσιάζουν μόνιμη κόπωση και ατονία. Επιπλέον, εάν καταπονηθούν σωματικά, εκδηλώνουν γρήγορα ταχυκαρδία και δύσπνοια.

Αντιμετώπιση

Από τη στιγμή που πήγατε στο γιατρό και εντοπίστηκε η αιτία της αναιμίας, το παιδί σας θα πρέπει στην περίπτωση της σιδηροπενικής αναιμίας να αναπληρώσει μέσω της διατροφής του τον απαραίτητο σίδηρο.

Μεγάλη περιεκτικότητα σιδήρου διαθέτουν το κόκκινο κρέας (μοσχάρι, αρνί, χοιρινό) και τα εντόσθια. 0 κρόκος των αυγών, οι ξηροί καρποί, το κεχρί (είδος δημητριακού), καθώς και τα σκουροπράσινα φυλλώδη λαχανικά (όπως το σπανάκι) παρέχουν επίσης σίδηρο.

Το παιδί σας θα πρέπει επιπλέον να λάβει αρκετή βιταμίνη C καταναλώνοντας φρέσκα λαχανικά και φρεσκοστυμμένους χυμούς λαχανικών. Η βιταμίνη C ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου των τροφών από τον οργανισμό. Για όλες τις άλλες αιτίες της αναιμίας θα χρειαστείτε εξειδικευμένη ιατρική βοήθεια.

Κάθε αναιμία ή υπόνοια αναιμίας πρέπει να διερευνάται ιατρικά. Για το σκοπό αυτό ο γιατρός θα ζητήσει ένα αιμοδιάγραμμα.

Στην πιο συνηθισμένη μορφή, της σιδηροπενικής αναιμίας, στην παιδική ηλικία αρκεί μια αύξηση της πρόσληψης σιδήρου, με συνταγογραφημένα σκευάσματα σιδήρου, σε χάπια ή σταγόνες. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις ο παιδίατρος θα εφαρμόσει την κατάλληλη θεραπεία ή θα παραπέμψει το παιδί σας σε κάποιον πιό ειδικό (παιδίατρο-παιδαιματολόγο).

Εκτός από τη σιδηροπενική αναιμία που οφείλεται στην κακή διατροφή, στα παιδιά εμφανίζεται και σιδηροπενική αναιμία που προκαλείται από συχνές λοιμώξεις. Στις περιπτώσεις αυτές, ο σίδηρος συγκεντρώνεται στους ιστούς και δεν συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη. Γι’ αυτό το λόγο, στις λοιμώξεις δεν συνιστάται θεραπεία με συμπληρώματα σιδήρου.

Ειδικοί τύποι αναιμίας

Μια ειδική ομάδα αιμολυτικών αναιμιών είναι τα διάφορα σύνδρομα μεσογειακής αναιμίας ή θαλασσαιμίας, τα οποία οφείλονται σε γενετική βλάβη κατά τη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης. Απαντώνται περίπου στο 8% του γενικού πληθυσμού και είναι συχνότερα στις χώρες γύρω από τη Μεσόγειο, την κεντρική Αφρική, την Ασία (Περσία, Ινδία, Ταϋλάνδη) και τα νησιά του Ειρηνικού.

Αν και οι κλινικές εκδηλώσεις αυτής της ομάδας παρουσιάζουν μεγάλη ετερογένεια, οι δύο κυριότεροι τύποι μεσογειακής αναιμίας είναι η ετερόζυγη β-μεσογειακή αναιμία (ή ελάσσων β-θαλασσαιμία) και η ομόζυγη ή μείζων β-μεσογειακή αναιμία (ή νόσος του Cooley).

Σε όλες τις περιπτώσεις, το παιδί παρουσιάζει, με διαφορετική κατά περίπτωση βαρύτητα, την κλινική εικόνα της αναιμίας που περιγράψαμε παραπάνω.

Ειδικά για τη νόσο του Cooley, η εικόνα της αναιμίας είναι βαριά ήδη από τον 3ο-4ο μήνα της ζωής -με ωχρότητα, ίκτερο, διάταση της κοιλιάς, διόγκωση του ήπατος και του σπλήνα, λεπτά άκρα και χαρακτηριστικές οστικές αλλοιώσεις.

Ως προς τη θεραπεία, κάποια από τα σύνδρομα μεσογειακής αναιμίας δεν χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα, πέρα ίσως από την περιοδική χορήγηση συμπληρωμάτων σιδήρου. Στις βαρύτερες μορφές, απαιτείται ισόβια ιατρική φροντίδα, αφού ο βασικός άξονας της θεραπείας τους είναι οι συστηματικές μεταγγίσεις αίματος.

Εξίσου αδιάκοπη παρακολούθηση έχουν ανάγκη τα παιδιά που παρουσιάζουν μια κληρονομική διαταραχή της πήξης του αίματος που ονομάζεται αιμορροφιλία. Λόγω αυτής της ασθένειας μπορεί ακόμη και μικροί τραυματισμοί να οδηγήσουν σε ακατάσχετη αιμορραγία και, συνεπώς, σε μεγάλη απώλεια αίματος, με αποτέλεσμα την εμφάνιση αναιμίας. Από αυτή την ασθένεια προσβάλλονται μόνο τα αγόρια. Διαπιστώνεται συνήθως μετά τη βρεφική ηλικία, όταν τα αγόρια παθαίνουν τους πρώτους αιματηρούς τραυματισμούς.

Τέλος, η λευχαιμία είναι μια νεοπλασματική νόσος του αίματος κατά την οποία τα λευκά αιμοσφαίρια πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, υποσκελίζοντας παράλληλα τα υπόλοιπα στοιχεία του αίματος, με συνέπεια αναιμία και διαταραχές της πήξης του αίματος. Τα παιδιά είναι χλωμά, εξαντλημένα, και μπορεί να έχουν πολυάριθμες εκχυμώσεις (μελανιές). Χωρίς θεραπευτική αντιμετώπιση, η λευχαιμία οδηγεί στο θάνατο. Εφόσον αντιμετωπιστεί έγκαιρα, με ταχεία θεραπεία από έμπειρο παιδοαιματολόγο, οι πιθανότητες επιβίωσης είναι υψηλές.

Ass.Prof  Dr med Νίκος Μακρίδης
Ειδικός παιδίατρος
Παιδοαιματολόγος
Παιδοογκολόγος

Εμβρυο 0-9 μήνες (Βίντεο)

Πορφύρα Henoch-Schönlein (HSP)-(αλλεργική πορφύρα)

H Πορφύρα Henoch-Schönlein (HSP) είναι μια κατάσταση η οποία προκαλεί οίδημα και ερεθισμό στα μικρά αιμοφόρα αγγεία.Αυτή η φλεγμονή, που ονομάζεται αγγειίτιδα, εμφανίζεται συνήθως στο δέρμα, τα έντερα και τα νεφρά.Η φλεγμονή των αιμοφόρων αγγείων στο δέρμα μπορεί να προκαλέσει τη διέλευση ερυθρών αιμοσφαιρίων, προκαλώντας ένα χαρακτηριστικό εξάνθημα που ονομάζεται πορφύρα. Τα αγγεία στα έντερα και τα νεφρά, επίσης, μπορεί να διογκωθούν και να αιμορραγίσουν.

Η διαταραχή αυτή ονομάστηκε πρός τιμήν δύο Γερμανών γιατρών,του Eduard Henoch και του Johann Schönlein, οι οποίοι περιέγραψαν πρώτοι την ασθένεια το 1800. Μερικές φορές επίσης ονομάζεται αλλεργική πορφύρα ή αναφυλακτική πορφύρα.

Η HSP συμβαίνει πολύ πιο συχνά στα παιδιά από ότι στους ενήλικες, συνήθως μεταξύ των ηλικιών 2 και 11 ετών. Πρόκειται για μία από τις πιο κοινές μορφές αγγειίτιδας στα παιδιά, στά αγόρια συμβαίνει διπλάσιες φορές απ' οτι στα κορίτσια.

Αιτίες
Αν και κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι προκαλεί την HSP, οι γιατροί γνωρίζουν ότι αυτό συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Μια πρωτεΐνη που ονομάζεται ανοσοσφαιρίνη Α (IgA), ένα είδος αντισώματος, εναποτίθεται μέσα στα αιμοφόρα αγγεία και φαίνεται να συνδέεται με τη φλεγμονή τους.

Δεν είναι σαφές γιατί συμβαίνει αυτή η ανοσολογική αντίδραση, αλλά σε πολλές περιπτώσεις, φαίνεται να προκαλείται από μια βακτηριακή ή ιογενή λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (ιγμόρεια, το λαιμό ή τους πνεύμονες).Λιγότερο συχνά, ενοχοποιούνται ορισμένα φάρμακα,αντιδράσεις σε τρόφιμα, τσιμπήματα εντόμων, και εμβολιασμοί.

Η HSP δεν μπορεί να μεταδοθεί από το ένα άτομο στο άλλο.

Σημεία και συμπτώματα
Κοινά σημεία και συμπτώματα του HSP περιλαμβάνουν:

-πορφύρα, το προέχον, κοκκινωπό πορφυρό εξάνθημα
-πόνος στις αρθρώσεις και οίδημα
-πόνος στο στομάχι
-αίμα στα ούρα ή άλλα προβλήματα με τα νεφρά
-πυρετός
-πονοκέφαλος
Το εξάνθημα εμφανίζεται σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις και συνήθως είναι αυτό που βοηθά τους γιατρούς να διαγνώσουν την HSP. Μπορεί να λάβει τη μορφή κόκκινων κουκίδων (που ονομάζονται πετέχειες), μώλωπες, ή μερικές φορές φουσκάλες. Το εξάνθημα εμφανίζεται συνήθως στα πόδια και τους γλουτούς, αλλά μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε άλλα μέρη του σώματος, όπως αγκώνες, τα χέρια, το πρόσωπο και τον κορμό.

Τα περισσότερα παιδιά με HSP έχουν επίσης πόνο στις αρθρώσεις και οίδημα. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υπάρχουν πριν από την εμφάνιση του εξανθήματος. Πιο συχνά επηρεάζονται μεγάλες αρθρώσεις, όπως τα γόνατα, οι αστράγαλοι και οι αγκώνες, αλλά καί τα χέρια όπως και τα πόδια μπορούν να επηρεαστούν.

Ο πόνος στο στομάχι ξεκινά συνήθως μια εβδομάδα μετά την εμφάνιση του εξανθήματος. Ο πόνος είναι συνήθως διαλείπον και μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, εμετό, ή διάρροια. Μερικά παιδιά έχουν αίμα στα κόπρανα (που προκαλείται από διαρροές των αιμοφόρων αγγείων), αλλά μπορεί να μην είναι ορατά.

Η HSP μπορεί να επηρεάσει καί τα νεφρά. Μικρές ποσότητες αίματος ή πρωτεΐνη θα μπορούσε να βρεθεί στα ούρα, τα οποία ενίοτε μπορεί να είναι αιματηρά.

Διάγνωση

Όταν το χαρακτηριστικό εξάνθημα στα πόδια και τους γλουτούς είναι παρόν, ιδιαίτερα εάν συνοδεύεται από κοιλιακό άλγος ή από άλγος στίς αρθρώσεις, οι γιατροί μπορούν να διαγνώσουν εύκολα την HSP. Η διάγνωση μπορεί να είναι πιο δύσκολη, αν υπάρχουν πόνοι στις αρθρώσεις ή κοιλιακά συμπτώματα πριν εμφανιστεί το εξάνθημα, ή αν τα συμπτώματα χρειαστούν αρκετές εβδομάδες για να εμφανιστούν. Για να βοηθήσει να γίνει η διάγνωση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει μια βιοψία δέρματος.

Ο γιατρός μπορεί επίσης να ζητήσει εξετάσεις αίματος ρουτίνας για να αποκλειστούν,λοιμώξεις, αναιμία, ή νεφρική νόσος. Αν ο κοιλιακός πόνος είναι σοβαρός, μπορεί να χρειαστούν απεικονιστικές εξετάσεις (όπως ακτινογραφίες ή υπερηχογράφημα). Ένα δείγμα κοπράνων μπορεί να ελέγξει για αίμα στα κόπρανα. Ένα δείγμα ούρων μπορεί να αποκαλύψει αίμα ή πρωτεΐνη στα ούρα.

Έως το ήμισυ των παιδιών που αναπτύσσουν HSP θα έχουν επιπλοκές με τα νεφρά τους, έτσι ο γιατρός θα ελέγχει κατά πάσα πιθανότητα τη νεφρική λειτουργία γιά αρκετούς μήνες. Εάν ο γιατρός υποψιάζεται ότι η HSP έχει προκαλέσει βλάβη στα νεφρά, το παιδί σας μπορεί να χρειαστεί να το δεί ένας νεφρολόγος.

Θεραπεία

Τα συμπτώματα της HSP συνήθως διαρκούν για περίπου ένα μήνα. Τις περισσότερες φορές, ιάται από μόνη της χωρίς θεραπεία. Για να βοηθήσετε το παιδί σας να αισθανθεί καλύτερα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει ορισμένα φάρμακα, όπως:

-αντιβιοτικά για τη θεραπεία της λοίμωξης-αιτίας, εάν ισχύει
-παυσίπονα (όπως η ακεταμινοφαίνη)
-αντι-φλεγμονώδη φάρμακα (όπως η ιβουπροφαίνη) για την ανακούφιση του πόνου και της φλεγμονής
-κορτικοστεροειδή (όπως πρεδνιζόνη) για σοβαρό κοιλιακό πόνο ή νεφρική νόσο
Επίσης, ο γιατρός μπορεί να σας πει να σταματήσει να δίνει στο παιδί σας κάποια φάρμακα, αν υπάρχει μια πιθανότητα ότι προκάλεσε την HSP.

Όταν το παιδί είναι στο σπίτι, προσπαθήστε να το κρατάτε όσο πιο άνετα γίνεται. Βεβαιώνεστε  ότι το παιδί σαςείναι σε ηρεμία και ξεκούραστο και οτι λαμβάνει αρκετά υγρά. Εάν το παιδί σας σταματήσει να τρώει ή πίνει,η  αναπτύσσει σοβαρό κοιλιακό πόνο ή νεφρικά προβλήματα, η νοσηλεία σέ κλινική μπορεί να είναι απαραίτητη.

Πρόγνωση

Τα περισσότερα παιδιά με HSP αναρρώνουν πλήρως μέσα σε ένα μήνα και δεν έχουν μακροπρόθεσμα προβλήματα. Τα παιδιά των οποίων οι νεφροί έχουν επηρεαστεί, θα πρέπει να παρακολουθούνται από ένα γιατρό μέ τακτικές εξετάσεις για τον έλεγχο της λειτουργίας των νεφρών.

Περίπου το ένα τρίτο των ατόμων που έχουν HSP υποτροπιάζουν συνήθως μερικούς μήνες μετά το πρώτο επεισόδιο. Αυτό (μαζί με χρόνια προβλήματα στα νεφρά) είναι πιο συχνό σε μεγαλυτερα παιδιά και ενήλικες. Αν η HSP υποτροπιάσει, είναι συνήθως λιγότερο σοβαρή από ό, τι το αρχικό επεισόδιο.

Ass Prof Dr med Νίκος Μακρίδης  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής,Παιδιατρικής αιματολογίας,Παιδιατρικής ογκολογίας St. George’s University of London Medical School, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

http://drmakrides.blogspot.com.cy